انضباط پولی و مالی؛ تنها راه مقابله با ریسک ابرتورم و بی‌ثباتی ارزی

انضباط پولی و مالی به عنوان کلیدی‌ترین ابزار برای جلوگیری از سقوط اقتصاد ایران به ورطه ابرتورم و بی‌ثباتی مزمن ارزی شناخته می‌شود. در تحلیل‌های اخیر، تأکید شده است که اگرچه تحریم‌ها محدودیت‌های واقعی ایجاد می‌کنند، اما کیفیت سیاست‌گذاری‌های داخلی است که تعیین می‌کند این فشارها به یک بحران ماندگار تبدیل شوند یا خیر.

تفکیک میان شوک تحریم و آسیب‌پذیری ساختاری

در بررسی دقیق وضعیت اقتصادی، باید میان شوک‌های خارجی و ضعف‌های داخلی تفکیک قائل شد. تحریم‌ها با محدود کردن صادرات نفت و دشوار کردن مبادلات بانکی، فشار اولیه را بر بازار ارز وارد می‌کنند؛ اما این که چگونه این فشار مدیریت می‌شود، مستقیماً به ساختار اقتصاد بستگی دارد.

مشکلات ساختاری مانند موارد زیر، آسیب‌پذیری کشور را در برابر شوک‌ها افزایش می‌دهند:

• کسری بودجه مزمن دولت
• ناترازی‌های عمیق در ترازنامه بانک‌ها
• رشد نقدینگی فراتر از ظرفیت واقعی اقتصاد
• ضعف در هماهنگی میان سیاست‌های پولی و مالی

انضباط پولی؛ لنگر اصلی اصلاحات ساختاری

برای دستیابی به ثبات، تنها تکیه بر توافقات بین‌المللی کافی نیست. در حالی که یک توافق خارجی می‌تواند فضای تنفس برای اقتصاد ایجاد کند، اما تنها انضباط پولی و مالی می‌تواند ثبات حاصل از آن را پایدار نگه دارد. بدون اصلاح منشأ خلق پول، حتی در صورت کاهش تحریم‌ها، مشکلات اقتصادی به شکل دیگری بازتولید خواهند شد.

"توافق خارجی می‌تواند به اقتصاد فرصت بدهد، اصلاحات داخلی می‌تواند آن را توانمند کند، اما تنها انضباط پولی و مالی است که می‌تواند ثبات را پایدار نگه دارد."

چالش‌های نظام بانکی و مدیریت نقدینگی

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، مدیریت ناترازی بانک‌ها و کنترل کیفیت نقدینگی است. اگر بانک‌های ناتراز از طریق خلق پول برای پوشش زیان‌های خود اقدام کنند، این فشار مستقیماً به تورم و کاهش ارزش پول ملی منجر می‌شود. بنابراین، اصلاح رابطه میان دولت، بانک‌ها و بانک مرکزی یک ضرورت غیرقابل انکار است.

در ادامه، خلاصه مسیر پیشنهادی برای بازسازی اعتبار اقتصادی ارائه شده است:

نتیجه‌گیری نهایی

در نهایت، حرکت به سمت ابرتورم یک سرنوشت حتمی نیست، اما ریسک آن با تداوم بی‌انضباطی‌های فعلی بسیار بالاست. برای بازسازی اعتماد به پول ملی، باید از حالت واکنش‌های مقطعی خارج شد و به سمت یک نظام ارزی شفاف، منعطف و مبتنی بر قواعد روشن حرکت کرد.