بازگشت قدرت به بورس؛ پایان دوران برتری ۵ ساله دلار در بازار سرمایه

بازار بورس تهران در سال جاری میلادی پس از یک دوره طولانی از عقب‌ماندگی، توانسته است با ثبت بازدهی خیره‌کننده، بار دیگر از نرخ رشد دلار پیشی بگیرد. این تغییر روند، نقطه عطفی در تقابل دو بازار اصلی سرمایه‌گذاری در ایران محسوب می‌شود.

تغییر معادلات: برتری شاخص کل بر بازار ارز

بر اساس داده‌های معاملاتی تا تاریخ ۱۰ آبان، شاخص کل بورس با ثبت رشد ۱۰۶ درصدی، عملکردی بسیار فراتر از بازار ارز داشته است. در مقابل، نرخ دلار در بازار آزاد طی همین بازه زمانی تنها ۷۸ درصد رشد کرده است. این فاصله ۲۸ درصدی نشان‌دهنده بازگشت قدرت به تالار شیشه‌ای است.

این تحول در حالی رخ می‌دهد که طی پنج سال گذشته، بازار ارز همواره برتری خود را بر بازار سهام حفظ کرده بود. در سال گذشته نیز دلار با رشد ۵۶ درصدی، از رشد ۳۷ درصدی بورس پیشی گرفته بود؛ اما اکنون ورق برگشته است.

تحلیل تاریخی: تقابل ۲۵ ساله بورس و دلار

برای درک بهتر جایگاه فعلی، باید به عملکرد تاریخی این دو دارایی نگاهی انداخت. بررسی داده‌های ۲۵ سال معاملاتی گذشته نشان می‌دهد که رقابت میان این دو بازار بسیار نزدیک و متغیر بوده است:

تجربه سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نشان داد که بورس می‌تواند با جهش‌های بزرگ، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کند. در آن دوران، رشد ۱۸۷ درصدی بورس در مقابل رشد ۱۶ درصدی دلار، یک بازگشت قدرتمند به عرصه اصلی بود.

چرا بورس در ۵ سال اخیر عقب ماند؟

جاماندگی بازار سهام در سال‌های اخیر ناشی از ترکیبی از عوامل ساختاری و روانی بوده است. تحلیلگران بر سه عامل اصلی تأکید دارند:

• کاهش اعتماد عمومی: نوسانات شدید و زیان‌های سنگین، باعث احتیاط بیش از حد سرمایه‌گذاران شد.
• ریسک‌های سیستماتیک: ابهام در سیاست‌های ارزی و ریسک‌های سیاسی، ارزیابی سودآوری شرکت‌ها را دشوار کرد.
• سیاست‌گذاری‌های ارزی: تغییرات ناگهانی در نرخ ارز، فشار زیادی بر ارزش واقعی سهام وارد کرد.

نتیاد و چشم‌انداز آینده

اگرچه بازار بورس در حال حاضر در موقعیت برتری قرار دارد، اما تداوم این روند کاملاً به ثبات سیاست‌های اقتصادی و بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران بستگی دارد. برتری فعلی یک واقعیت آماری است، اما مسیر آینده بازار در گرو کاهش ابهامات و بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌های بورسی خواهد بود.