ازبکستان؛ موازنه میان قدرت‌های بزرگ برای کاهش وابستگی‌های اقتصادی

ازبکستان با اتخاذ یک سیاست چندجانبه، در تلاش است تا از رقابت میان قدرت‌های جهانی برای تقویت جایگاه خود در آسیای مرکزی بهره ببرد. تاشکند با گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی با روسیه، توسعه روابط تجاری با چین و جذب سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک از سوی آمریکا و ترکیه، به دنبال کاهش وابستگی‌های تک‌جانبه و حفظ استقلال تصمیم‌گیری خود است.

پیوندهای عمیق با روسیه و چالش‌های وابستگی

روابط میان تاشکند و مسکو همچنان بر پایه همکاری‌های گسترده اقتصادی و امنیتی استوار است. یکی از شاخص‌ترین پروژه‌های این همکاری، ساخت نخستین نیروگاه هسته‌ای ازبکستان توسط شرکت روس‌اتم با هزایفی بالغ بر ۹.۵ میلیارد دلار است که پیوندی میان‌نسلی میان دو کشور ایجاد خواهد کرد.

علاوه بر این، جریان ارزهای ارسالی کارگران ازبکستانی به کشورشان، نقش مهمی در اقتصاد این کشور ایفا می‌کند. در سال ۲۰۲۵، حواله‌های ارسالی به حدود ۱۸.۹ میلیارد دلار رسید که بخش بزرگی از آن از سوی روسیه تامین شد. با این حال، ازبکستان با هوشمندی، از عضویت در سازمان‌های تحت رهبری مسکو مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا خودداری کرده و به دنبال متنوع‌سازی مقصدهای مهاجرتی خود با کشورهایی نظیر آلمان و اتریش است.

چین؛ شریک تجاری بزرگ و انتقال فناوری

در سال ۲۰۲۵، چین با حجم تجارت ۱۷.۲ میلیارد دلاری، به بزرگ‌ترین شریک تجاری ازبکستان تبدیل شد. اگرچه ساختار این تجارت با ورود مواد خام از ازبکستان و صادرات کالاهای ساخته‌شده از سوی چین همراه است، اما تاشکند در تلاش است تا این رابطه را به سمت تولید صنعتی سوق دهد.

• همکاری خودروسازی: مشارکت شرکت بی‌وای‌دی با شرکت دولتی اوزاتو در جیزخ برای انتقال دانش تولید خودرو.
• زیرساخت‌های ریلی: پیشبرد طرح راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان برای ایجاد دسترسی مستقیم به کریدورهای تجاری جهانی.

تلاش ایالات متحده برای نفوذ اقتصادی در منطقه

ایالات متحده نیز با رویکردی متفاوت، به دنبال افزایش نفوذ در آسیای مرکزی است. سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به سمرقند و گفتگو با رهبران منطقه در قالب سازوکار «C5+1»، نشان‌دهنده اهمیت این منطقه برای واشنگتن است.

بر اساس توافقات صورت گرفته، ازبکستان انتظار دارد طی یک دهه بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری از سوی آمریکا جذب کند. این پروژه‌ها شامل توسعه فرودگاه بین‌المللی تاشکند، مراکز داده و زیرساخت‌های حمل‌ونقل است. ازبکستان نیز از این حضور آمریکایی به عنوان اهرمی برای تقویت قدرت چانه‌زنی خود در برابر روسیه و چین استفاده می‌کند.

ترکیه؛ پل ارتباطی تاشکند به سمت غرب

ترکیه به دلیل پیوندهای تاریخی و موقعیت جغرافیایی، نقش کلیدی در سیاست خارجی ازبکستان ایفا می‌کند. با وجود اینکه حجم تجارت دو کشور حدود سه میلیارد دلار است، اما ترکیه به عنوان دروازه‌ای برای دسترسی ازبکستان به قفقاز، مدیترانه و اروپا شناخته می‌شود.