چین؛ ضامن تعیین‌کننده در توافق احتمالی ایران و آمریکا

در پی تحولات اخیر دیپلماتیک و در سایه مذاکرات جاری در دوحه، نقش چین به عنوان یک ضامن کلیدی برای هرگونه توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن، بیش از پیش خودنمایی می‌کند. سفر پادشاه عمان به پکن و برگزاری نشست‌های سه جانبه، نشان‌دهنده تغییر پارادایم در تلاش‌های بین‌المللی برای پایان دادن به تنش‌های منطقه‌ای است.

میانجی‌گری عمان و وزن استراتژیک پکن

سفر سلطان هیثم بن طارق به چین در زمانی صورت می‌گیرد که بحران‌های امنیتی در تنگه هرمز به اوج خود رسیده است. مسقط با بهره‌گیری از جایگاه تاریخی خود، تلاش می‌کند تا پلی میان طرف‌های درگیر ایجاد کند. با این حال، تحلیل‌ها نشان می‌دهند که تمرکز اصلی بر توانمندی‌های چین برای ارائه تضمین‌های معتبر اقتصادی و امنیتی است.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، هدف از این تحرکات، فراتر رفتن از تفاهمات سیاسی ساده و حرکت به سمت ایجاد سازوکارهای اجرایی است که از بروز تنش‌های مجدد جلوگیری کند. در واقع، پکن می‌تواند با استفاده از ابزارهای تجاری و سرمایه‌گذاری، هزینه‌های نقض تعهدات را برای طرفین افزایش دهد.

ائتلاف منطقه‌ای و امنیت انرژی

مذاکرات دوحه و مشارکت کشورهای منطقه مانند قطر، پاکستان و حتی ترکیه، نشان‌دهنده یک اراده جمعی برای جلوگیری از وقوع جنگ است. کشورهای حوزه خلیج فارس به خوبی درک کرده‌اند که تداوم بی‌ثباتی، امنیت انرژی و تجارت دریایی را با تهدیدی جدی مواجه خواهد کرد.

در این میان، نقش بازیگران زیر قابل بررسی است:

• عمان: تسهیل‌گر ارتباطات و مدیریت کانال‌های دیپلماتیک.
• چین: محور اصلی تضمین‌های اقتصادی و سیاسی.
• روسیه: نقش مکمل در پرونده‌های فنی و هسته‌ای.
• قطر و پاکستان: نظارت بر روند اجرایی و میانجی‌گری.

ضرورت عبور از توافقات مبتنی بر اعتماد

تجربه خروج یک‌جانبه آمریکا از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، باعث شده است که تهران اکنون به دنبال چیزی فراتر از وعده‌های شفاهی باشد. برای رسیدن به یک ثبات پایدار، نیاز به یک نظام ضمانت اجرای چندجانبه است که با محوریت قدرت‌های اقتصادی بزرگ طراحی شده باشد.

"توافق بدون تضمین‌های عملیاتی و حقوقی، تنها تکرار یک تجربه شکست‌خورده خواهد بود. ایران به سازوکارهای نظارتی و هزینه‌های مشخص برای نقض تعهدات نیاز دارد."

در نهایت، اگر واشنگتن به دنبال بازگشت به میز مذاکره است، باید بپذیرد که دوران توافقات مبتنی بر حسن نیتِ صرف به پایان رسیده است. آینده ثبات در منطقه، به میزان توانایی قدرت‌های جهانی در ایجاد یک ساختار تضمین‌کننده و چندلایه بستگی دارد.