خطر اختلال در شبکه بانکی؛ هشدار درباره تمرکز دیتاسنترهای بزرگ

تمرکز زیرساخت‌های حیاتی در مراکز داده محدود، تهدیدی جدی برای پایداری خدمات مالی محسوب می‌شود. متخصصان هشدار می‌دهند که نبود مسیرهای جایگزین و وابستگی به تجهیزات فرسوده، شبکه بانکی را در برابر حملات و بحران‌های ناگهانی بسیار آسیب‌پذیر کرده است.

ریسک تمرکزگرایی در زیرساخت‌های بانکی

در نشست اخیر فعالان حوزه فناوری اطلاعات، موضوع آسیب‌پذیری ناشی از مدل‌های متمرکز مورد بحث قرار گرفت. مرتضی ترک‌تبریزی، رئیس هیئت‌مدیره بانک تجارت، تأکید کرد که استقرار چندین بانک بزرگ در یک سایت زیرساختی واحد، ریسک فاجعه‌ای را به همراه دارد. او خاطرنشان کرد که اگر حادثه‌ای در این مراکز رخ دهد، کل سیستم بانکی کشور با اختلال مواجه خواهد شد.

"ما چندین بانک بزرگ را در یک سایت زیرساختی مستقر کرده‌ایم و تصور می‌کنیم همه‌چیز امن است؛ در حالی که حادثه‌ای در چنین مرکز متمرکزی می‌تواند کل نظام بانکی را تحت تأثیر قرار دهد."

بر اساس اظهارات وی، با وجود ظهور فناوری‌های نوین مانند بلاکچین و سیستم‌های توزیع‌شده، همچنان نگاه سنتی و تمرکزگرایانه بر شبکه بانکی حاکم است. همچنین، عدم به‌روزرسانی نرم‌افزارها و فاصله گرفتن سخت‌افزارها از استانداردهای جهانی، این چالش را دوچندان کرده است.

تجربه عملیاتی و ضرورت تداوم کسب‌وکار

بانک تجارت با اجرای پروژه‌های تداوم کسب‌وکار (BCP)، آمادگی خود را در برابر بحران‌ها آزموده است. تجربه این بانک نشان داد که داشتن برنامه‌های بازیابی بحران (DRP) می‌تواند زمان بازگشت به حالت عملیاتی را از هفته‌ها به چند روز کاهش دهد. با این حال، بازگشت کامل سوئیچ‌های بانکی همچنان فرآیندی زمان‌بر است.

در این راستا، راهکارهای زیر برای افزایش تاب‌آوری پیشنهاد شده است:

• استفاده از فناوری‌های توزیع‌شده برای کاهش وابستگی به یک مرکز واحد.
• بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های خصوصی و متخصص داخلی برای کاهش اثر تحریم‌ها.
• ایجاد سایت‌های پشتیبان مستقل و غیرمتمرکز.

چالش‌های نظارتی و موانع تصمیم‌گیری مدیران

یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر اصلاح زیرساخت‌ها، ابهام در مسئولیت‌های حقوقی مدیران است. مجید غیوری ثالث، از مدیران حوزه داده‌پردازی، اشاره کرد که ترس از تبعات قضایی و پاسخگویی به نهادهای نظارتی متعدد، مانع از اتخاذ تصمیمات فنی درست در زمان بحران می‌شود.

او تأکید کرد که بدون تعیین چارچوب‌های مشخص حاکمیتی، مدیران از انتقال داده‌ها به مراکز جایگزین یا استفاده از زیرساخت‌های جدید خودداری می‌کنند. همچنین، استفاده از دیتاسنترهای ماژولار و کانتینری به عنوان یک راهکار مدرن برای مقابله با شرایط اضطراری پیشنهاد شد.

فرهنگ سازمانی و نقش بخش خصوصی

مسعود وکیلی‌نیا، مدیرعامل هلدینگ تفتا، معتقد است که محدودیت‌های استفاده از بخش خصوصی، ریشه در فرهنگ سازمانی بانک‌ها دارد. بانک‌ها تمایل زیادی به مالکیت کامل زیرساخت‌ها دارند که این موضوع می‌تواند مانع از بهره‌وری شود. او بر لزوم گفتگوی موثر میان بانک‌ها، شرکت‌های خصوصی و وزارت امور اقتصادی برای اصلاح الزامات و استفاده از ظرفیت‌های موجود تأکید کرد.

در نهایت، عبور از بحران‌های احتمالی مستلزم تغییر نگاه از مدیریت متمرکز به سمت زیرساخت‌های منعطف، توزیع‌شده و بهره‌گیری هوشمندانه از توانمندی‌های بخش خصوصی است.