توافق مسیر ایروان؛ تلاش ۲۰۰ کشور برای نجات تنوع زیستی در سایه بحران بودجه

نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور جهان در نشست سازمان ملل متحد در ارمنستان، با تصویب برنامه‌ای جدید تحت عنوان «مسیر ایروان»، تلاش خود را برای جلوگیری از نابودی بی‌بازگشت تنوع زیستی تا سال ۲۰۳۰ آغاز کردند؛ با این حال، بحران شدید کمبود منابع مالی همچنان سایه سنگینی بر این تعهدات بین‌المللی انداخته است.

تلاش برای بازگرداندن حیات به زمین با «مسیر ایروان»

در جریان هفدهمین کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد (COP17) که در ایروان برگزار شد، کشورها بر این واقعیت صحه گذاشتند که سرعت اقدامات حفاظتی فعلی با اهداف تعیین‌شده در «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال» همخوانی ندارد. برنامه جدید مسیر ایروان با هدف جبران این عقب‌ماندگی و افزایش سرعت اجرای تعهدات، پیش از نشست بعدی در اکوادور تدوین شده است.

محورهای اصلی این توافق شامل موارد زیر است:

• کاهش مشوق‌های مالی و یارانه‌هایی که به طبیعت آسیب می‌رسانند.
• افزایش حمایت‌های علمی، فنی و مالی از کشورهای در حال توسعه.
• تقویت سیستم‌های نظارتی و گزارش‌دهی برای شفافیت بیشتر.

بحران بودجه؛ مانعی بزرگ در برابر حفاظت از طبیعت

یکی از جدی‌ترین چالش‌ها، شکاف عمیق میان نیازهای واقعی و منابع موجود است. در حالی که برای احیای طبیعت به سالانه ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز است، تعهدات اخیر تنها حدود دو میلیارد دلار را شامل می‌شود. استیون گیلبو، وزیر سابق محیط‌زیست کانادا، نسبت به خالی ماندن صندوق‌های مربوط به منابع ژنتیکی هشدار داده است.

"تأمین سالانه ۲۰۰ میلیارد دلار برای حفاظت از طبیعت، در دنیایی که ثروت‌های تریلیون دلاری وجود دارد، باید یک هدف دست‌یافتنی باشد."

آمار و ارقام؛ کاهش منابع مالی در بحران جهانی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که وضعیت اقتصادی جهان و فشارهای ناشی از جنگ‌ها، تأثیر منفی بر حمایت‌های زیست‌محیطی داشته است. در جدول زیر، وضعیت منابع مالی در بازه زمانی پیش رو مشاهده می‌شود:

امیدهای محدود در مسیر بقای اکوسیستم‌ها

با وجود آمارهای نگران‌کننده، برخی فعالان محیط‌زیست از افزایش برنامه‌های ملی حفاظت در کشورهای مختلف استقبال کرده‌اند. برای مثال، حمایت برزیل از جنگل‌های آمازون و تعهدات جدید هلند به صندوق جنگل‌های گرمسیری، نشانه‌هایی از خوش‌بینی محتاطانه در میان کارشناسان است. با این حال، موفقیت «مسیر ایروان» کاملاً به اصلاح سیاست‌های اقتصادی و افزایش همکاری میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه بستگی دارد.

در نهایت، توافق ایروان گامی استراتژیک برای حفظ تنوع زیستی است، اما بدون یک تحول بنیادین در تأمین مالی جهانی، این تعهدات ممکن است تنها روی کاغذ باقی بمانند.