هوش مصنوعی در پرونده‌های طلاق؛ جایگزینی ارزان یا فاجعه حقوقی؟

استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای حقوقی، به‌ویژه در پرونده‌های حساس خانواده، با وجود جذابیت هزینه‌های پایین، چالش‌های جبران‌ناپذیری برای نظام قضایی ایجاد کرده است. بسیاری از افراد به‌جای مشورت با وکلای متخصص، به سراغ چت‌بات‌هایی مانند ChatGPT می‌روند که پتانسیل بالایی در ارائه اطلاعات نادرست دارند.

خطر توهمات حقوقی در دادگاه‌های خانواده

بسیاری از موکلان با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، لوایح و پیشنهاداتی را ارائه می‌دهند که حاوی استنادهای جعلی به قوانین یا آرای قضایی است. این پدیده که با عنوان «توهم هوش مصنوعی» شناخته می‌شود، می‌تواند روند رسیدگی به پرونده‌ها را فلج کند.

بر اساس آمارهای موجود، تا پاییز سال ۲۰۲۶، بیش از ۲۱۸۵ پرونده قضایی در سطح جهان ثبت شده است که در آن‌ها ردپای اطلاعات ساختگی هوش مصنوعی مشاهده شده است. از این میان، بخش بزرگی از این موارد مربوط به ایالات متحده است که در آن کارشناسان بیش از ۶۰۰۰ مورد استناد و مدرک خیالی را در لوایح کشف کرده‌اند.

تجربه شخصی از شکست مشاوره‌های رباتیک

نمونه‌های متعددی از این اشتباهات وجود دارد؛ برای مثال، فردی سعی کرد با تکیه بر اطلاعات چت‌بات، صلاحیت دادگاه را در یک پرونده حضانت به چالش بکشد، اما با برخورد مستقیم قاضی و مشخص شدن نادرستی استنادهای او، با موقعیت دشواری روبرو شد. هوش مصنوعی اغلب روایت‌های یک‌طرفه را می‌پذیرد و بدون بررسی مدارک مالی یا اسناد رسمی، پاسخ‌های خوش‌بینانه و فاقد اعتبار ارائه می‌دهد.

"هوش مصنوعی اطلاعات اولیه را می‌دهد، اما قدرت تفسیر واقعی قانون را ندارد."

گذار از چت‌بات‌های عمومی به ابزارهای تخصصی

در پاسخ به این بحران، نسل جدیدی از پلتفرم‌های حقوقی در حال ظهور هستند. این ابزارهای جدید برخلاف چت‌بات‌های عمومی، از بانک‌های اطلاعاتی تاییدشده توسط وکلای باتجربه استفاده می‌کنند. تمرکز این فناوری‌های جدید بر موارد زیر است:

• سازمان‌دهی اسناد و مدارک مالی
• توضیح اصطلاحات حقوقی به زبان ساده
• کمک به تنظیم فرم‌های اداری منطقه‌ای
• مدیریت مراحل طلاق توافقی

در نهایت، اگرچه هوش مصنوعی می‌تواند بار اداری را کاهش دهد، اما جایگزینی کامل یک وکیل متخصص با یک اشتراک ارزان‌قیمت، می‌تواند منجر به خسارات مالی و حقوقی سنگینی شود. استفاده هوشمندانه از این فناوری تنها در قالب ابزارهای تخصصی و تحت نظارت معنای کارآمدی پیدا می‌کند.