نیمی از بازار لوازم آرایشی ایران در اختیار قاچاق است؛ ایران هفتمین مصرف‌کننده جهانی

در حالی که ایران پس از عربستان سعودی، دومین کشور منطقه خاورمیانه در میزان مصرف محصولات زیبایی محسوب می‌شود، گزارش‌های رسمی از تسلط گسترده کالاهای غیرقانونی بر بازار نشان می‌دهد. نیمی از بازار لوازم آرایشی و بهداشتی کشور در حال حاضر از طریق مسیرهای قاچاق تأمین می‌شود که این موضوع نگرانی‌های جدی را در حوزه سلامت عمومی ایجاد کرده است.

چالش‌های تأمین کالاهای سلامت‌محور در بازار ایران

سعید زاغری، مشاور و سخنگوی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در گفتگو با رسانه‌ها تأکید کرد که تقاضای بالای بازار در کنار محدودیت‌های اقتصادی، زمینه را برای ورود محصولات غیرمجاز فراهم کرده است. او خاطرنشان کرد که عواملی نظیر تحریم‌ها و محدودیت‌های ارزی، فرآیند واردات قانونی را با دشواری مواجه کرده و این خلاء را به سود قاچاقچیان و تولیدکنندگان محصولات تقلبی تمام کرده است.

این حوزه از دو جهت حائز اهمیت است:

• اخلال در نظام اقتصادی: ورود غیرقانونی کالا باعث آسیب به ساختار درآمدی و مالیاتی کشور می‌شود.
• تهدید سلامت عمومی: عدم نظارت بر کیفیت محصولات سلامت‌محور می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری برای مصرف‌کنندگان داشته باشد.

استراتژی‌های مقابله با قاچاق لوازم آرایشی

ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق برای مدیریت این بحران، از سال ۱۳۹۵ برنامه جامعی را تحت عنوان «پیشگیری و تشدید مبارزه با قاچاق کالاهای سلامت‌محور» به اجرا درآورده است. این برنامه با همکاری نهادهای مختلفی از جمله وزارت بهداشت، گمرک جمهوری اسلامی ایران و فراجا دنبال می‌شود.

بانک اطلاعاتی محصولات غیرمجاز

یکی از اقدامات کلیدی، ایجاد و به‌روزرسانی بانک اطلاعاتی کالاهای محرز قاچاق از سال ۱۴۰۰ است. این بانک با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی، برندها و شرکت‌هایی که محصولاتشان فاقد تأییدیه یا وارد شده از مسیر غیرقانونی است را شناسایی می‌کند تا مصرف‌کنندگان پیش از خرید، از وضعیت کالای مورد نظر مطلع شوند.

ضرورت اصلاح الگوهای مصرف و حمایت از تولید داخلی

در نهایت، متخصصان معتقدند تنها مقابله با مبادی ورود کالا کافی نیست. برای کاهش وابستگی به کالاهای قاچاق، نیاز به اقدامات زیر احساس می‌شود:

1. تسهیل شرایط برای تولیدکنندگان داخلی جهت پاسخگویی به نیاز بازار.
2. اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ‌سازی از طریق رسانه‌های ملی و نهادهای آموزشی.
3. ایجاد مسیرهای قانونی و آسان‌تر برای واردات کالا جهت کاهش جذابیت سودهای غیرقانونی.

در پایان باید گفت که مقابله با قاچاق لوازم آرایشی نیازمند یک رویکرد چندجانبه است که علاوه بر نظارت‌های سختگیرانه، بر آموزش مصرف‌کننده و حمایت از ظرفیت‌های تولید ملی نیز تمرکز داشته باشد.