خبر کامل
شیشه‌ی دو رنگ لیکورگوس؛ بازسازی معمای ۱۶۰۰ ساله صنعتگران رومی
پژوهشگران موفق به رمزگشایی از یکی از بزرگ‌ترین معماهای باستان یعنی شیشه‌ی دو رنگ لیکورگوس شدند. این اثر که متعلق به دوران روم باستان است، با تغییر زاویه تابش نور، رنگ خود را از سبز به قرمز تیره تغییر می‌دهد؛ ویژگی‌ای که اکنون دانشمندان توانسته‌اند با دقت بالا بازسازی کنند.
راز نانوذرات در شیشه‌ی لیکورگوس
جام لیکورگوس که قدمت آن به حدود سال ۴۰۰ میلادی بازمی‌گردد، از نظر علمی یک شاهکار محسوب می‌شود. برای مدت‌ها مشخص نبود که چگونه صنعتگران رومی توانسته‌اند چنین اثر عجیبی خلق کنند. اما تحقیقات نشان داده است که راز این پدیده در حضور نانوذرات طلا و نقره در ساختار شیشه نهفته است.
این ذرات بسیار ریز، با برهم‌کنش با نور، باعث می‌شوند که:
- در حالت بازتاب نور، شیشه به رنگ سبز دیده شود.
- در حالت عبور نور از میان شیشه، رنگ آن به قرمز تغییر یابد.
این پدیده که به آن «دورنگ‌نمایی» می‌گویند، به دلیل نوسان الکترون‌ها در نانوذرات فلزی هنگام برخورد با نور رخ می‌دهد.
تلاش برای بازسازی دستور ساخت فراموش‌شده
با وجود شناخت علمی علت تغییر رنگ، بازسازی دقیق فرآیند تولید آن برای سال‌ها دشوار بود. دانشمندان می‌دانستند که نانوذرات عامل اصلی هستند، اما یافتن ترکیب و شرایط ذوب دقیق، چالش اصلی بود.
«ساخت چنین شیشه‌ای بسیار پیچیده‌تر از افزودن ساده‌ی نانوذرات به مواد مذاب است؛ باید شرایطی فراهم شود تا ذرات با اندازه دقیق درون شیشه شکل بگیرند.»
لیزا هولندز و کارولین جکسون از دانشگاه شفیلد، پس از آزمایش‌های متعدد بر روی ترکیب مواد، نوع کوره و میزان اکسیژن، سرانجام موفق شدند دستور ساخت این شیشه را بازسازی کنند. آن‌ها در مسیر رسیدن به نتیجه، حتی از ترکیب‌های غیرمنتظره‌ای مانند شکر نیز استفاده کردند.
از میراث باستانی تا هنر مدرن
دستاورد این تیم پژوهشی تنها به بازسازی یک ماده محدود نشد. آن‌ها از این فناوری جدید برای خلق یک اثر هنری مدرن استفاده کردند. الیوت واکر، هنرمند برجسته شیشه‌گر، با الهام از داستان لیکورگوس و نمادهای کهن، مجسمه‌ای را با این شیشه ساخته است.
این اثر هنری که ترکیبی از سنت و علم مدرن است، قرار است در گالری میلنیوم و سپس در موزه‌ی شیشه‌ی ترنر به نمایش گذاشته شود. این موفقیت نشان‌دهنده قدرت ترکیب دانش نانو و هنر برای بازآفرینی تاریخ است.
در نهایت، بازسازی شیشه‌ی دو رنگ لیکورگوس نه تنها یک پیروزی علمی در حوزه علم مواد است، بلکه پلی میان دانش باستانی و فناوری‌های نوین ایجاد کرده است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
