مصرف سوخت خودروها در ایران؛ بن‌بست فناوری و فاصله ۹.۲ لیتری با جهان

با گذشت نزدیک به یک سال از تعیین ضرب‌الاجل توسط ریاست‌جمهوری، پرونده مصرف سوخت خودروها در ایران همچنان بدون راهکار قطعی باقی مانده است. علیرغم هشدارهای جدی درباره بازنگری در سیاست‌های تخصیص ارز و مجوز تولید، صنعت خودروسازی داخلی همچنان در بن‌بست فناوری و استفاده از قوای محرکه‌های منسوخ گرفتار است.

شکاف عمیق میان استانداردهای داخلی و جهانی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین مصرف سوخت در خودروهای بنزینی جهان حدود ۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است؛ رقمی که در کشورهای پیشرو مانند ژاپن (۵.۴ لیتر) و هلند (۵.۵ لیتر) حتی کمتر است. با این حال، وضعیت مصرف سوخت خودروها در ایران با میانگین ۹.۲ لیتر، فاصله بسیار گسترده‌ای را با استانداردهای بین‌المللی نشان می‌دهد.

این تفاوت فاحش، پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی سنگینی را بر کشور تحمیل می‌کند. عدم ارتقای راندمان حرارتی موتورها، باعث شده است که خودروهای پرتیراژ داخلی همچنان بر پایه فناوری‌های متعلق به دهه‌های گذشته تولید شوند.

چالش‌های ساختاری و انزوای فناوری

چرا صنعت خودروسازی ایران در مسیر مدرن‌سازی عقب مانده است؟ تحلیلگران معتقدند وابستگی به پلتفرم‌های قدیمی و ناکامی در اجرای پروژه‌های انتقال فناوری، از جمله دلایل اصلی این بن‌بست است. انزوای اقتصادی و محدودیت‌های بانکی، مانع از جذب سرمایه‌گذاری خارجی و همکاری با مراکز تحقیق و توسعه (R&D) تراز اول جهان شده است.

"اصلاح مصرف سوخت تنها با فرمان اداری و دستورات دولتی امکان‌پذیر نیست؛ این امر نیازمند اتصال واقعی صنعت به جریان فناوری جهانی است."

تجربه تحریم‌ها نشان داده است که پروژه‌های مشترک مهندسی به محض بروز تنش‌های سیاسی متوقف می‌شوند. این موضوع، خودروسازان داخلی را به سمت مونتاژ مدل‌های قدیمی سوق داده و از ورود به دنیای خودروهای هیبریدی و سیستم‌های پیشرفته مدیریت موتور بازداشته است.

راهکار خروج از بن‌بست مصرف سوخت

برای عبور از این بحران، نیاز به یک نقشه راه کلان ملی احساس می‌شود. متولیان صنعت باید از مدیریت صرفاً دستوری به سمت سیاست‌گذاری‌های حمایتی حرکت کنند. ایجاد بستر مناسب برای انتقال دانش فنی در بخش‌های حیاتی مانند گیربکس‌ها و موتورهای مدرن، اولین قدم برای کاهش مصرف سوخت خودروها و حفظ منابع ملی است.

در نهایت، مدرن‌سازی ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای، فرآیندی سرمایه‌بر و زمان‌بر است که بدون همکاری‌های بین‌المللی و آزادسازی فضای مدیریتی در بنگاه‌های خودروسازی، همچنان دور از دسترس خواهد بود.