گزارش بانک جهانی؛ بحران فقر شدید و چالش اشتغال باکیفیت در ایران

گزارش جدید بانک جهانی هشدار می‌دهد که در دنیای امروز، صرف داشتن شغل دیگر تضمینی برای فرار از فقر نیست؛ چرا که در اقتصادهای تورمی، مانند ایران، فرسایش ارزش پول باعث شده است تا حتی شاغلان نیز با بحران معیشتی روبرو باشند.

بحران فقر شدید در سطح جهانی

طبق گزارش موسسه بین‌المللی «فقر، رفاه و سیاره زمین ۲۰۲۶»، روند کاهش فقر شدید در جهان متوقف شده است. در حال حاضر حدود ۸۱۱ میلیون نفر، یعنی از هر ۱۰ نفر یک نفر، با درآمد کمتر از سه دلار در روز زندگی می‌کنند.

این نهاد بین‌المللی تأکید دارد که برای کاهش نرخ فقر به زیر ۳ درصد تا سال ۲۰۵۰، جهان نیازمند رشدی معادل دو برابر میانگین دو دهه گذشته است. پابلو ساودرا، از مقامات ارشد بانک جهانی، معتقد است رشد اقتصادی ضعیف مانع اصلی ایجاد فرصت‌های شغلی باکیفیت است.

«رشد اقتصادی زمانی به بهبود فراگیر معیشت تبدیل می‌شود که افراد بیشتری به فرصت‌های کسب درآمد دسترسی پیدا کنند و درآمد شاغلان نیز افزایش یابد.»

چالش‌های ساختاری در اقتصاد ایران

در ایران، مسئله تنها بیکاری نیست، بلکه پدیده «شاغلان فقیر» به دلیل تورم شدید، چالش اصلی معیشت است. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در مهرماه به ۸۸.۷ درصد رسیده است.

این آمارها نشان می‌دهند که با وجود افزایش درآمد اسمی، قدرت خرید واقعی بسیاری از خانوارها به دلیل رشد سریع قیمت‌ها در حال کاهش است. در واقع، اگر رشد دستمزد از نرخ تورم عقب بماند، فرد شاغل همچنان در معرض خطر فقر قرار دارد.

فرصت‌های از دست رفته: مشارکت زنان

یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌های استفاده‌نشده در بازار کار ایران، مشارکت پایین زنان است. در حالی که نرخ مشارکت مردان ۶۷.۸ درصد است، این رقم برای زنان تنها ۱۳.۷ درصد گزارش شده است. بانک جهانی معتقد است رفع شکاف جنسیتی در اشتغال می‌تواند فقر شدید را به طور چشمگیری کاهش دهد.

برای عبور از این بحران، اقتصاد ایران نیازمند گذار از «ایجاد شغل کم‌کیفیت» به سمت «ایجاد شغل مولد» است. این امر مستلزم سرمایه‌گذاری در آموزش، افزایش بهره‌وری و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و کشاورزی مدرن است.

در نهایت، مبارزه با فقر در ایران نیازمند رویکردی چندجانبه است که علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی، بر مهار تورم و حفظ ارزش واقعی درآمدها تمرکز داشته باشد تا امنیت اقتصادی برای تمامی اقشار جامعه تضمین شود.