توافق پاریس در برابر واقعیت؛ آیا جهان توانست وعده‌های اقلیمی خود را عملی کند؟

توافق پاریس، پیمانی که ده سال پیش با هدف مهار گرمایش زمین منعقد شد، اکنون در برابر واقعیت‌های تلخ تغییرات اقلیمی قرار گرفته است. در حالی که جهان تلاش می‌کند دمای زمین را زیر مرز ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نگه دارد، داده‌های جدید نشان می‌دهند که این هدف با سرعت در حال فاصله گرفتن از ماست.

نگاهی به ده سال گذشت از توافق پاریس

توافق پاریس که در جریان نشست COP21 تصویب شد، تعهدی حقوقی برای ۱۹۴ عضو است تا میزان افزایش دما را به مراتب کمتر از ۲ درجه سانتی‌گراد محدود کنند. این معاهده بر پایه مشارکت‌های تعیین‌شده ملی (NDCs) بنا شده که به هر کشور اجازه می‌دهد اهداف کاهش آلایندگی خود را تعیین کند.

یکی از چالش‌های بزرگ این مسیر، نوسانات سیاسی در کشورهای بزرگ بوده است. برای مثال، ایالات متحده به دلیل تغییرات دولت‌ها، چندین بار از این توافق خارج و دوباره به آن بازگشته است که این بی‌ثباتی بر روند جهانی اثرگذار بوده است.

وضعیت بحرانی دمای جهانی و مرز ۱.۵ درجه

بر اساس گزارش‌های علمی، سال ۲۰۲۴ نخستین سالی بود که دمای کره زمین به طور مستمر بیش از ۱.۵ درجه نسبت به دوران پیش‌صنعتی ثبت شد. وضعیت فعلی نشان می‌دهد که:

• میانگین گرمایش بلندمدت در حال حاضر حدود ۱.۴ درجه سانتی‌گراد است.
• پیش‌بینی می‌شود تا پایان این دهه، مرز ۱.۵ درجه به طور قطعی شکسته شود.
• برنامه‌ی محیط زیست سازمان ملل (UNEP) هشدار داده که شانس حفظ این مرز بدون عبور از آن، عملاً از دست رفته است.

"هر کسری از درجه افزایش دما، ریسک‌های مرگباری نظیر سیل‌های ویرانگر، موج‌های گرمایی و آتش‌سوزی‌های گسترده را افزایش می‌دهد." - اینگر آندرسن، مدیر اجرایی UNEP

نقشه آلایندگی؛ چه کشورهایی بیشترین سهم را دارند؟

در حالی که سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک دو برابر سوخت‌های فسیلی شده است، اما میزان کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای هنوز هم بسیار کند پیش می‌رود. در جدول زیر، وضعیت اصلی‌ترین آلاینده‌ها آورده شده است:

در حالی که کشورهای توسعه‌یافته مانند آلمان و ژاپن موفق به کاهش سطح آلایندگی خود شده‌اند، اما رشد انتشار در اقتصادهای نوظهور، کل انتشار جهانی را ۹ درصد نسبت به سال ۲۰۱۶ افزایش داده است.

نتیجه‌گیری نهایی

اگرچه توافق پاریس توانسته است پیش‌بینی گرمایش جهانی را از ۳.۶ درجه به ۲.۶ درجه کاهش دهد، اما فاصله میان سیاست‌های فعلی و اهداف لازم برای مهار تغییرات اقلیمی همچنان بسیار زیاد است. بدون اقدام فوری و هماهنگ، جهان با پیامدهای جبران‌ناپذیر محیط زیستی روبرو خواهد شد.