سونی برنده جایزه بدنام‌ترین شرکت سال ۲۰۲۶ شد؛ بحران مالکیت دیجیتال و پایان عصر دیسک

شرکت سرگرمی‌های تعاملی سونی، مالک برند محبوب پلی استیشن، با دریافت جایزه بدنام‌ترین شرکت سال ۲۰۲۶ از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان استرالیا، در مرکز توجهات قرار گرفت. این جنجال عمدتاً ناشی از تصمیمات استراتژیک این غول فناوری در زمینه حذف نسخه‌های فیزیکی و محدود کردن حقوق مالکیت کاربران بر محصولات دیجیتال است.

چالش مالکیت دیجیتال در پلی استیشن

سازمان استرالیایی CHOICE در بیست‌ویکمین دوره جوایز سالانه شانکی، سونی را به دلیل سیاست‌های بحث‌برانگیز خود به تالار شرم اضافه کرد. یکی از اصلی‌ترین انتقادات، ماهیت حقوقی خرید بازی‌ها در فروشگاه دیجیتال سونی است.

طبق توافق‌نامه‌های کاربری، کاربران با پرداخت هزینه، مالکیت نرم‌افزار را به دست نمی‌آورند، بلکه تنها مجوز استفاده از آن را دریافت می‌کنند. این موضوع باعث نگرانی شده است زیرا:

• کاربران ممکن است در شرایط خاص دسترسی خود را به محتوا از دست بدهند.
• واژه‌هایی مانند «خرید» و «پرداخت» در فروشگاه، تصویری گمراه‌کننده از واقعیت «اجاره نرم‌افزار» ارائه می‌دهند.
• وابستگی کامل به فروشگاه‌های دیجیتال، امنیت مالکیت دائمی را به خطر می‌اندازد.

پایان عصر دیسک؛ از ژانویه ۲۰۲۸

سونی اعلام کرده است که از ابتدای سال ۲۰۲۸، تولید و عرضه دیسک‌های بازی‌های جدید را متوقف خواهد کرد و تمامی محصولات تنها در قالب دیجیتال منتشر می‌شوند. اگرچه این شرکت مدعی است این اقدام همگامی با رفتار مصرف‌کنندگان است، اما منتقدان نگاه متفاوتی دارند.

سابقه اقدامات بحث‌برانگیز

این جایزه تنها به دلیل تصمیمات آینده سونی نیست، بلکه سوابق قبلی این شرکت نیز در نظر گرفته شده است. از جمله موارد ذکر شده توسط سازمان‌های حقوق مصرف‌کننده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

"مسدود کردن فروشگاه‌های دیجیتال پلی استیشن ۳ و ویتا در سال ۲۰۲۷ و حذف محتوا از حساب‌های کاربران، نشان‌دهنده عدم پایداری مالکیت دیجیتال است."

در نهایت، حرکت سریع صنعت بازی به سمت دیجیتالی شدن کامل، اگر با شفاف‌سازی حقوقی همراه نباشد، می‌تواند قدرت انتخاب خریداران را به شدت محدود کند.

نتیجه‌گیری: دریافت جایزه شانکی توسط سونی، زنگ خطری برای آینده مالکیت در دنیای دیجیتال است؛ جایی که مرز میان «خرید محصول» و «اجاره دسترسی» به شدت کمرنگ شده است.