سقوط تلسکوپ فضایی سوئیفت؛ پایان مأموریت ۲۲ ساله رصدخانه ناسا

تلسکوپ فضایی سوئیفت، یکی از مهم‌ترین ابزارهای رصدشناسی ناسا، پس از گذشت بیش از دو دهه فعالیت در اعماق فضا، سرانجام به شکلی کنترل‌نشده وارد جو زمین شد. این سقوط که روز چهارشنبه رخ داد، پایان‌دهنده دوران درخشان این رصدخانه در مطالعه پدیده‌های پرانرژی جهان است.

جزئیات سقوط تلسکوپ سوئیفت به جو زمین

طبق گزارش‌های منتشر شده، این ماهواره در ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرق آمریکا، از آسمان منطقه شمال جزیره سوماترا وارد اتمسفر شد. با وجود اینکه بخش اعظم بدنه تلسکوپ سوئیفت در اثر اصطکاک با جو سوخت، کارشناسان احتمال برخورد بقایای آن با ساکنان زمین را بسیار ناچیز (یک در ۲۱۰۰) برآورد کرده‌اند.

این حادثه تنها سه ماه پس از آن رخ داد که تلاش‌های گسترده برای نجات این ماهواره با شکست مواجه شد. تلسکوپ سوئیفت به دلیل فقدان سیستم پیشران، به‌تدریج ارتفاع خود را از دست داده و در یک سقوط آزاد به سمت زمین حرکت می‌کرد.

شکست مأموریت نجات ۳۰ میلیون دلاری

ناسا در سپتامبر ۲۰۲۵ با هدف افزایش عمر عملیاتی این رصدخانه، قراردادی به ارزش ۳۰ میلیون دلار با شرکت آمریکایی Katalyst Space منعقد کرد. هدف این قرارداد، استفاده از یک فضاپیمای رباتیک برای انتقال ماهواره به مداری بالاتر بود.

با این حال، عملیات استفاده از فضاپیمای خدماتی LINK با چالش‌های فنی جدی روبرو شد:

• اختلال در عملکرد سامانه پیشران فضاپیما
• مشکل در کنترل سمت توسط چرخ‌های واکنشی
• عدم موفقیت در اتصال مکانیکی به بدنه تلسکوپ

اگرچه این تلاش برای نجات با شکست مواجه شد، اما ناسا معتقد است این تجربه در توسعه فناوری‌های تعمیر ماهواره‌ها در مدار پایین زمین بسیار ارزشمند بوده است.

میراث علمی رصدخانه نیل گرلز سوئیفت

تلسکوپ سوئیفت که در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد، با تمرکز بر شناسایی سریع فوران‌های پرتو گاما، انقلابی در نجوم ایجاد کرد. این دستگاه قادر بود در کمتر از یک دقیقه، موقعیت انفجارهای کیهانی را شناسایی و به سایر رصدخانه‌ها اطلاع دهد.

این رصدخانه که در سال ۲۰۱۸ به افتخار پژوهشگر ارشد، نیل گرلز سوئیفت، تغییر نام داد، طی ۲۲ سال فعالیت، داده‌های بی‌نظیری از سیاه‌چاله‌ها، سیارک‌ها و دنباله‌دارها به دست بشر رساند.

در نهایت، سقوط تلسکوپ سوئیفت نمادی از چالش‌های مدیریت اشیاء فضایی در مدار زمین است؛ پدیده‌ای که با افزایش تعداد ماهواره‌ها، به یکی از دغدغه‌های اصلی سازمان‌های فضایی تبدیل شده است.