واکسن هپاتیت ب: توقف آزمایش جنجالی در گینه بیسائو به دلیل مسائل اخلاقی

دولت گینه بیسائو رسماً تصمیم به توقف یک پروژه تحقیقاتی بحث‌برانگیز در زمینه واکسن هپاتیت ب گرفت؛ پروژه‌ای که با حمایت مالی ایالات متحده انجام می‌شد و با انتقادات شدید جهانی روبرو شده بود. متخصصان سلامت اعلام کردند که این آزمایش‌ها عملاً باعث محرومیت هزاران نوزاد از دریافت واکسن‌های نجات‌بخش می‌شد.

جزئیات آزمایش جنجالی واکسن هپاتیت ب

این طرح پژوهشی که توسط گروه تحقیقاتی دانمارکی «پروژه سلامت باندیم» هدایت می‌شد، قصد داشت تأثیرات واکسن‌های توصیه‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت را بر دو گروه از نوزادان بسنجد. ساختار این آزمایش به گونه‌ای طراحی شده بود که:

• گروه اول واکسن را بلافاصله پس از تولد دریافت می‌کردند.
• گروه دوم به‌صورت تصادفی، واکسن خود را با تأخیر ۶ هفته‌ای دریافت می‌کردند.

پیش‌بینی می‌شد حدود ۱۴,۰۰۰ نوزاد در این فرآیند شرکت کنند. این پروژه با بودجه‌ای بالغ بر ۱.۶ میلیون دلار از سوی مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) تأمین مالی شده بود.

چرا این پروژه با واکنش‌های منفی روبرو شد؟

منتقدان و کارشناسان سلامت، این روش تحقیق را از نظر اخلاقی غیرقابل قبول دانستند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) تأکید کرد که دریغ کردن واکسن مؤثر از نوزادانی که در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری هستند، برخلاف اصول پزشکی است.

«اینکه از کودکان در برابر بیماری‌ای که می‌دانیم اثرگذار است و جانشان را نجات می‌دهد، جلوگیری شود، اقدامی غیراخلاقی است.»

در گینه بیسائو، حدود یک‌پنجم جمعیت (۲.۲ میلیون نفر) با هپاتیت ب درگیر هستند. متخصصان معتقدند این آزمایش، فرصتی برای سوءاستفاده از ضعف ظرفیت‌های تحقیقاتی این کشور در حوزه سلامت عمومی بوده است.

اقدامات قانونی و پایان فعالیت‌ها

پلیس قضایی گینه بیسائو در اواسط ماه اکتبر به تأسیسات این گروه تحقیقاتی در پایتخت یورش برد و محموله‌های واکسن را ضبط کرد. مقامات محلی اعلام کردند که تحقیقات برای بررسی میزان انطباق این آزمایش با استانداردهای ایمنی کشور همچنان ادامه دارد.

در نهایت، یکی از محققان پروژه در یک پیام عمومی تأیید کرد که به دلیل عدم دریافت مجوزهای لازم از دولت، آزمایش واکسن هپاتیت ب در این کشور متوقف شده است. این اتفاق، ضربه‌ای بزرگ به پروژه‌های علمی در منطقه آفریقا تلقی می‌شود.

در مجموع، توقف این آزمایش نشان‌دهنده پیروزی اصول اخلاقی پزشکی بر منافع پژوهشی است که حاضر بودند سلامت نوزادان را فدای جمع‌آوری داده‌های علمی کنند.