آینده خرید اعتباری در ایران؛ از مدل BNPL تا اعتبار مبتنی بر دارایی

بازار خرید اعتباری در ایران در آستانه تحولی بنیادین قرار دارد؛ جایی که مدل‌های سنتی «الان بخر، بعداً پرداخت کن» (BNPL) جای خود را به اکوسیستم‌های پیچیده‌تر و مبتنی بر دارایی خواهند داد. فعالان حوزه فین‌تک در بیست‌وچهارمین رویداد فیناپ، از گذار این صنعت از خدمات خرد به سمت تأمین مالی زنجیره تأمین و استفاده از دارایی‌های دیجیتال سخن گفتند.

تحول در مدل‌های اعتباردهی و نقش پلتفرم‌های بزرگ

رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی، معتقد است که خدمات اعتباری در آینده از حالت یک سرویس مستقل خارج شده و به بخشی جدایی‌ناپذیر از تجربه خرید در پلتفرم‌های بزرگ تبدیل خواهد شد. او تأکید کرد که یکپارچگی فنی میان فروشگاه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات مالی، دسترسی مشتریان را تسهیل می‌کند.

علاوه بر این، وی بر ضرورت ورود به بازار آفلاین تأکید نمود و خاطرنشان کرد که وجود حدود چهار میلیون واحد صنفی در کشور، ظرفیت عظیمی برای گسترش خدمات اعتباری خارج از فضای تجارت الکترونیک فراهم آورده است.

اعتبار مبتنی بر دارایی؛ فراتر از مدل BNPL

محمدمهدی فاطمیان، مدیرعامل زیبال، با اشاره به اینکه سهم فعلی خرید اعتباری از کل معاملات روزانه تنها ۳ تا ۴ درصد است، چشم‌انداز روشن‌تری را برای آینده ترسیم کرد. او پیش‌بینی می‌کند که در سال‌های آتی، کاربران بتوانند با اتکا به دارایی‌های خود مانند صندوق‌های درآمد ثابت یا رمزارزها، اعتبار دریافت کنند.

این تغییر رویکرد شامل موارد زیر است:

• افزایش سقف اعتبار برای انجام خریدهای بزرگ‌تر و بادوام
• استفاده از دارایی‌های متنوع به عنوان پشتوانه مالی
• ترکیب داده‌های رفتاری پلتفرم‌ها با منابع مالی بانک‌ها برای اعتبارسنجی دقیق‌تر

تأمین مالی زنجیره تأمین و نقش هوش مصنوعی

علیرضا شفیعی، مدیرعامل کیبا، نگاهی کلان‌تر به این صنعت داشت و بر ضرورت حرکت از اعتبار مصرف‌کننده به سمت تأمین مالی زنجیره تأمین تأکید کرد. او توضیح داد که مدیریت نقدینگی در مراحل تولید و توزیع می‌تواند هزینه‌های تمام‌شده را کاهش دهد، مشروط بر اینکه اعتبار در تمام بخش‌های زنجیره حرکت کند.

"توسعه پایدار این صنعت مستلزم نگاهی اکوسیستمی است که در آن تمامی بازیگران از تولیدکننده تا مصرف‌کننده نهایی، در خلق ارزش مشارکت کنند."

در همین راستا، کیوان کفایی، مدیرعامل مهرکام مارکت، نقش هوش مصنوعی را در بهبود تجربه مشتری حیاتی دانست. او معتقد است هوش مصنوعی با تحلیل الگوهای رفتاری، می‌تواند در لحظه خرید، بهترین پیشنهادهای اعتباری را متناسب با توان مالی هر فرد ارائه دهد.

چالش‌های پیش رو در مسیر توسعه

با وجود پتانسیل‌های بالا، چالش‌هایی نظیر تورم و ریسک بازپرداخت همچنان بر بازار سایه انداخته‌اند. افزایش نرخ تورم می‌تواند فشار مالی بر خانوارها را تشدید کرده و احتمال عدم توانایی در بازپرداخت اقساط را افزایش دهد. بنابراین، مدیریت ریسک و کاهش هزینه تأمین مالی، از اولویت‌های اصلی بازیگران این حوزه در آینده نزدیک خواهد بود.

نتیجه‌گیری: آینده خرید اعتباری در ایران بیش از آنکه وابسته به افزایش تعداد کاربران باشد، به توانایی ایجاد یک زیرساخت یکپارچه، استفاده از هوش مصنوعی و ورود دارایی‌های دیجیتال به چرخه اعتباردهی بستگی دارد.