ناترازی گاز و قیمت آهن اسفنجی؛ چالش‌های جدی در زنجیره تأمین فولاد ایران

بحران ناترازی گاز در ایران، ساختار سنتی تأمین مواد اولیه در صنعت فولاد را با چالشی جدی روبرو کرده است. وابستگی بالای تولیدکنندگان به آهن اسفنجی، در کنار نوسانات شدید قیمت در بورس کالا، فولادسازان را در برابر انتخاب دشوار میان استفاده از آهن اسفنجی یا قراضه قرار داده است.

چالش تأمین مواد اولیه در کوره‌های قوس الکتریکی

برخلاف بسیاری از کشورهای پیشرو، ساختار زنجیره فولاد در ایران به‌گونه‌ای شکل گرفته که کوره‌های قوس الکتریکی به‌جای تکیه بر قراضه، عمدتاً با آهن اسفنجی تغذیه می‌شوند. این موضوع که زمانی برآمده از ذخایر عظیم سنگ‌آهن بود، اکنون به دلیل افزایش هزینه‌ها و محدودیت‌های انرژی، به یک نقطه ضعف استراتژیک تبدیل شده است.

انتخاب بین این دو ماده اولیه صرفاً یک تصمیم فنی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی شامل موارد زیر بر سودآوری تأثیر می‌گذارد:

• هزینه خرید و آماده‌سازی مواد
• میزان ناخالصی و ترکیب شیمیایی
• بازده ذوب و مصرف انرژی الکتریکی

فشار قیمتی آهن اسفنجی و ناترازی انرژی

داده‌های بازار نشان‌دهنده روند صعودی قیمت‌هاست. بر اساس گزارش‌های رسمی، میانگین قیمت آهن اسفنجی در معاملات بورس با رشدی ۱۲.۵ درصدی به رقم ۴۱,۵۰۰ تومان در هر کیلوگرم رسیده است. این افزایش قیمت، حاشیه سود تولیدکنندگان را به‌شدت تحت فشار قرار داده است.

"گاز طبیعی در واحدهای احیای مستقیم تنها یک سوخت نیست، بلکه بخشی از فرآیند شیمیایی احیای سنگ‌آهن است و نمی‌توان آن را به راحتی جایگزین کرد."

این موضوع در کنار ناترازی گاز در فصل زمستان، ریسک تامین را دوچندان می‌کند. اگر عرضه آهن اسفنجی به دلیل کمبود گاز کاهش یابد، واحدهایی که توان جایگزینی با قراضه را ندارند، با توقف یا کاهش شدید تولید مواجه خواهند شد.

نقش قراضه در مدیریت هزینه‌های تولید

اگرچه استفاده از قراضه می‌تواند وابستگی به گاز و آهن اسفنجی را کاهش دهد، اما این مسیر بدون چالش نیست. کیفیت نامنظم قراضه و نیاز به فرآوری‌های پیچیده برای جداسازی ناخالصی‌ها، می‌تواند هزینه‌های عملیاتی را جبران کند.

نتیجه‌گیری: ضرورت تنوع‌بخشی به سبد تأمین

برای حفظ رقابت‌پذیری، صنعت فولاد ایران نیازمند گذار از اتکای مطلق به یک ماده اولیه به سمت ایجاد یک ترکیب اقتصادی بهینه است. توسعه بازار منظم قراضه و مدیریت هوشمند مصرف انرژی، تنها راه مقابله با ریسک‌های ناشی از ناترازی گاز و نوسانات قیمت آهن اسفنجی خواهد بود.