تشعشعات فضایی؛ تهدید جدی برای سلامت قلب فضانوردان در سفر به مریخ

تحقیقات جدید نشان می‌دهد که تشعشعات فضایی می‌تواند با ایجاد آسیب‌های ساختاری در بافت قلب، یکی از بزرگ‌ترین موانع بیولوژیکی برای ماموریت‌های بلندمدت به مریخ باشد. این یافته‌ها نگرانی‌های جدی را درباره سلامت طولانی‌مدت فضانوردان در محیط‌های خارج از جو زمین برانگیخته است.

تشعشعات فضایی و خطر فیبروز قلبی

مطالعه‌ای که اخیراً در نشریه علمی PLOS One منتشر شده، مشخص کرد که قرار گرفتن در معرض پرتوهای کیهانی منجر به ایجاد بافت اسکار در رگ‌های خونی کوچک قلب می‌شود. این پدیده که به عنوان فیبروز قلبی شناخته می‌شود، می‌تواند به مرور زمان منجر به نارسایی عملکرد قلب گردد.

در این پژوهش، از شبیه‌ساز پیشرفته ناسا (SimGCRSim) برای بازسازی شرایط سفر ۱۸ ماهه به مریخ استفاده شد. نتایج نشان داد موش‌هایی که تحت این شرایط بودند، نسبت به گروه کنترل، دو برابر بیشتر دچار آسیب‌های عروقی در ناحیه قلب شدند.

"تجمع بافت اسکار باعث می‌شود قلب نتواند به اندازه کافی استراحت کند و خطر نارسایی قلبی را به شدت افزایش دهد."

مقایسه اثرات پرتو با شرایط بی‌وزنی

نکته حائز اهمیت در این تحقیق، تفکیک اثرات محیطی است. محققان دریافتند که آسیب‌های قلبی مشاهده شده مستقیماً با تشعشعات فضایی مرتبط هستند و در موش‌هایی که تنها در شرایط شبیه‌سازی‌شده بی‌وزنی قرار داشتند، چنین آسیب‌هایی دیده نشد.

با این حال، شرایط ریزگرانش (کم‌وزنی) نیز بر سیستم ایمنی تاثیرگذار است. داده‌های آزمایشگاهی نشان داد که نبود جاذبه می‌تواند باعث کاهش سطح سلول‌های ایمنی کلیدی در بدن شود، هرچند عامل اصلی تخریب بافت قلب، همان پرتوهای کیهانی هستند.

چالش‌های پیش روی ماموریت‌های مریخی

اگرچه این نتایج بر روی مدل‌های حیوانی انجام شده، اما شباهت ژنتیکی بالای ۹۰ درصدی میان موش‌ها و انسان‌ها، اهمیت این یافته را دوچندان می‌کند. متخصصان معتقدند اثرات این تشعشعات در انسان ممکن است دهه‌ها پس از بازگشت به زمین خود را نشان دهد.

این یافته‌ها مسیر جدیدی را برای سازمان‌هایی مانند ناسا باز می‌کند تا با تمرکز بر توسعه داروهای محافظتی قلبی و بهبود سیستم‌های حفاظتی فضاپیماها، امنیت بیولوژیکی فضانوردان را در مسیر مریخ تضمین کنند.

در نهایت، مقابله با اثرات مخرب تشعشعات فضایی به یکی از اولویت‌های اصلی در علم زیست‌شناسی فضا تبدیل شده است تا سفرهای میان‌سیاره‌ای از یک چالش مرگبار به یک ماموریت موفقیت‌آمیز تبدیل شوند.