فاجعه دریاچه نیوس؛ چگونه یک ابر گازی ۱۷۰۰ نفر را در کامرون کشت؟

در یکی از تاریک‌ترین شب‌های تاریخ طبیعت، دریاچه نیوس در کامرون به یک بمب گازی عظیم تبدیل شد که جان هزاران نفر را از خود گرفت. این حادثه که به عنوان یکی از عجیب‌ترین بلایای طبیعی شناخته می‌شود، بدون هیچ هشدار قبلی یا فعالیت آتشفشانی مشهود، روستاهای اطراف را در حصار مرگ قرار داد.

ریشه علمی فاجعه دریاچه نیوس

این دریاچه در یک دهانه آتشفشانی قدیمی در منطقه اوکو قرار دارد. اگرچه فعالیت‌های آتشفشانی در این منطقه فعلاً متوقف شده است، اما ماگماهای زیرزمینی همچنان در حال آزاد کردن گاز دی‌اکسید کربن هستند. این گاز از طریق شکاف‌های زمین وارد آب‌های زیرزمینی شده و در نهایت به اعماق دریاچه می‌رسد.

به دلیل فشار بسیار زیاد در عمق حدود ۲۰۸ متری، این گاز به‌صورت محلول در لایه‌های پایین دریاچه ذخیره می‌شود. دانشمندان این پدیده را فوران دریاچه‌ای (Limnic Eruption) می‌نامند؛ وضعیتی که در آن گازهای انباشته شده، ناگهان از آب جدا شده و به سطح می‌آیند.

شبی که اکسیژن جای خود را به مرگ داد

در شب ۲۱ اوت ۱۹۸۶، یک واکنش زنجیره‌ای باعث شد حدود ۱.۶ میلیون تن دی‌اکسید کربن به‌صورت ناگهانی از اعماق دریاچه به اتمسفر آزاد شود. این ابر گاز که بسیار سنگین‌تر از هوای معمولی است، به‌جای پراکنده شدن، در دره‌ها و مناطق کم‌ارتفاع حرکت کرد.

این ابر مرگبار، اکسیژن را از محیط خارج کرد و باعث خفگی بی‌صدا در روستاهای اطراف شد. در این فاجعه:

• ۱۷۴۶ نفر از انسان‌ها جان خود را از دست دادند.
• هزاران حیوان و گاو در منطقه تلف شدند.
• بسیاری از قربانیان حتی فرصت بیدار شدن از خواب را نداشتند.

تلاش برای مهار دوباره خطر

پس از وقوع این فاجعه، متخصصان متوجه شدند که خطر تجمع مجدد گاز همچنان پابرجاست. برای مقابله با این تهدید، سیستم‌های مهندسی پیشرفته‌ای برای گاززدایی کنترل‌شده طراحی شد. این سیستم شامل نصب لوله‌های بلند تا نزدیکی بستر دریاچه است که اجازه می‌دهد گاز به‌صورت تدریجی و ایمن تخلیه شود.

بر اساس گزارش‌های سال ۲۰۲۰، برنامه‌های گاززدایی در دریاچه نیوس با موفقیت انجام شده و حجم گاز انباشته شده به‌طور محسوسی کاهش یافته است. با این حال، نظارت مستمر بر ورود گازهای جدید از اعماق زمین همچنان یک ضرورت حیاتی برای جلوگیری از تکرار این کابوس است.

در نهایت، فاجعه دریاچه نیوس یادآور این واقعیت است که طبیعت می‌تواند در سکوت و آرامش، خطراتی بسیار بزرگ و غیرقابل پیش‌بینی را در خود پنهان کند.