کاهش سن شروع مصرف مواد مخدر؛ زنگ خطر برای نسل آینده و ضعف در پیشگیری

کاهش سن شروع مصرف مواد مخدر در جامعه، زنگ خطری جدی برای آینده نسل‌های آینده است که نشان‌دهنده ضعف در ساختارهای پیشگیرانه از خانه تا نهادهای آموزشی می‌باشد. کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون بازنگری در روش‌های سنتی، مقابله با این آسیب اجتماعی با چالش‌های بنیادین روبرو خواهد شد.

هشدار متخصصان درباره کاهش سن مصرف

بر اساس اظهارات مسئولان حوزه سلامت و مبارزه با مواد مخدر، الگوی مصرف مواد تغییر کرده و دیگر محدود به محیط‌های دانشگاهی نیست. گزارش‌ها حاکی از آن است که سن شروع مصرف در برخی موارد به بازه ۱۲ تا ۱۵ سالگی رسیده است.

• مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر از تغییر الگوی مصرف در مقاطع دبیرستانی خبر داد.
• معاون سلامت اجتماعی بهزیستی تهران، سن اعتیاد را در بازه ۱۳ تا ۱۸ سال طبقه‌بندی کرد.
• دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، سن شروع مصرف دخانیات را تا ۱۲ سالگی گزارش کرده است.

نقش حیاتی مدرسه و رسانه در پیشگیری از اعتیاد

مدرسه به عنوان یکی از اصلی‌ترین کانون‌های تربیت، نیازمند گذار از برنامه‌های کلیشه‌ای به سمت آموزش مهارت‌های واقعی است. آموزش «مهارت نه گفتن» و تقویت عزت نفس در نوجوانان، از ضرورت‌های غیرقابل انکار در محیط‌های آموزشی است.

«آموزش‌ها نباید به زنگ کلاس‌های خشک و ترسناک تبدیل شوند، بلکه باید در قالب پرورش تاب‌آوری و حل مسئله صورت گیرند.»

از سوی دیگر، رسانه‌ها نیز در این میان دو روی سکه هستند. در حالی که رسانه‌های رسمی می‌توانند با محتوای جذاب به پیشگیری کمک کنند، شبکه‌های اجتماعی با نمایش عادی‌سازی مصرف مواد، خود به یکی از عوامل خطرآفرین تبدیل شده‌اند.

خانواده؛ نخستین خط دفاعی در برابر آسیب‌های اجتماعی

پیشگیری از اعتیاد باید از سال‌های اولیه زندگی و حتی از دوران بارداری آغاز شود. تمرکز بر مهارت‌های زندگی، خودمراقبتی و ایجاد فضای صمیمی در خانواده، می‌تواند از ورود نوجوانان به مسیر مصرف جلوگیری کند.

کارشناسان بر این باورند که ارتباط مؤثر والدین با فرزندان، فراتر از تأمین نیازهای مادی، شامل گوش دادن فعال و ایجاد امنیت عاطفی است که در برابر فشارهای همسالان، یک سپر دفاعی ایجاد می‌کند.

چالش هماهنگی میان نهادهای متولی

یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر پیشگیری، نبود هماهنگی میان نهادهایی نظیر آموزش و پرورش، بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر است. فاصله میان سیاست‌گذاری‌های کلان و اجرای میدانی، از جمله نقاط ضعف موجود در ساختار فعلی کشور محسوب می‌شود.

در نهایت، مقابله با این معضل نیازمند یک عزم ملی و فرابخشی است که بتواند برنامه‌های آموزشی، رسانه‌ای و خانوادگی را در یک زنجیره منسجم پیوند دهد تا از آسیب به نسل‌های آینده جلوگیری شود.