آلزایمر؛ پژوهشگران دانشگاه تهران مسیر بازسازی سلول‌های مغزی را کشف کردند

پژوهشگران دانشگاه تهران با استفاده از فناوری پیشرفته RNA تک‌سلولی، موفق به شناسایی سازوکارهای مولکولی جدیدی شده‌اند که می‌تواند مسیر درمان آلزایمر را از حالت صرفاً جلوگیری از مرگ سلولی، به سمت بازسازی ظرفیت‌های ترمیمی مغز تغییر دهد.

شناسایی اختلال در فرآیند نورون‌زایی

در مطالعه‌ای که توسط متخصصان مؤسسه بیوشیمی و بیوفیزیک انجام شده است، مشخص گردید که بیماری آلزایمر تنها با از بین رفتن سلول‌های عصبی تعریف نمی‌شود. در واقع، این بیماری توانایی ذاتی مغز برای ترمیم خود را نیز هدف قرار می‌دهد.

استفاده از تکنولوژی بررسی سطح سلولی، امکان مشاهده دقیق فعالیت ژن‌ها را فراهم کرده است. این روش نشان می‌دهد که در مغز مبتلایان، فرآیند تبدیل سلول‌های بنیادی به نورون‌های جدید دچار اختلال جدی می‌شود.

تغییر مسیر سلول‌های بنیادی مغزی

یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که در شرایط بیماری، بیان ژن‌های حیاتی برای حفظ حالت بنیادی سلول‌ها کاهش می‌یابد. این تغییرات منجر به پیامدهای زیر می‌شود:

• انحراف عملکردی: سلول‌های بنیادی به جای تبدیل شدن به نورون، به سمت تولید سلول‌های حمایتی (آستروسیت‌ها) سوق پیدا می‌کنند.
• کاهش جمعیت سلولی: کاهش بیان ژن‌های مرتبط با حفظ جمعیت سلول‌های بنیادی، ظرفیت بازسازی مغز را محدود می‌کند.
• تخریب شبکه‌های عصبی: این اختلالات مولکولی عامل اصلی تحلیل تدریجی شبکه‌های عصبی در ناحیه هیپوکمپ هستند.

چشم‌انداز جدید در درمان آلزایمر

این پژوهش نشان می‌دهد که هدف نهایی درمان‌های آینده باید فراتر از توقف مرگ نورون‌ها باشد؛ ما باید به دنبال بازگرداندن توانایی بازسازی طبیعی مغز هستیم.

در نهایت، درک دقیق این تغییرات ژنتیکی در سطح تک‌سلولی، گامی استراتژیک برای مقابله با روند پیشرفت آلزایمر و بهبود کیفیت زندگی بیماران در آینده محسوب می‌شود.