بیابان لوت در خطر؛ احتمال خروج از فهرست یونسکو به دلیل جاده‌کشی غیرقانونی

بیابان لوت، بزرگ‌ترین عرصه طبیعی ثبت‌شده در فهرست جهانی یونسکو در ایران، با بحرانی جدی در حوزه حفاظت و مدیریت روبرو شده است. گزارش‌های اخیر از پروژه‌های عمرانی غیرقانونی و فقدان شدید زیرساخت‌های نظارتی، نگرانی‌ها درباره حذف این میراث جهانی از فهرست بین‌المللی را دوچندان کرده است.

تخریب کلوت‌های شهداد؛ جاده‌کشی بدون مجوز

مدیر پایگاه میراث جهانی بیابان لوت در کرمان هشدار داد که عملیات جاده‌سازی در قلب کلوت‌های شهداد با طول تقریبی ۲۰ کیلومتر، بدون طی کردن مراحل قانونی و بدون اطلاع‌رسانی به مدیریت پایگاه انجام شده است. این اقدامات که توسط ماشین‌آلات سنگین و غلتک صورت گرفته، مستقیماً ساختارهای طبیعی میلیون‌ها ساله منطقه را تهدید می‌کند.

«آسیب به کلوت‌ها و نبکاها با تخریب یک بنای تاریخی متفاوت است؛ این ساختارهای طبیعی در صورت تخریب، هرگز قابل بازسازی نخواهند بود.»

چالش‌های مدیریت در عرصه ۴۰ هزار کیلومتر مربعی

با وجود ثبت جهانی، مدیریت بیابان لوت با چالش‌های زیر از جمله عدم تخصیص بودجه و کمبود نیروی انسانی مواجه است:

• فقدان نیروی انسانی: عدم استقرار نیروهای حفاظتی در ساختمان‌های مستقر در شهداد و فهرج.
• کمبود تجهیزات: نبود خودروهای دو دیفرانسیل، موتورسیکلت و سیستم‌های پایش تصویری.
• فشار گردشگری: ورود بالغ بر ۵ هزار گردشگر در روزهای تعطیل بدون سازوکار نظارتی.

اهمیت تاریخی و اکولوژیک منطقه

بیابان لوت تنها یک پهنه خشک نیست؛ این منطقه میزبان آثار باستانی همچون درفش شهداد با قدمتی متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد است. توسعه نامتناسب در این محدوده می‌تواند منجر به برهم خوردن تعادل اکولوژیک و افزایش پدیده ریزگردها شود که پیامدهای آن جبران‌ناپذیر خواهد بود.

در نهایت، اگر مداخلات عمرانی و توسعه‌های بدون ضوابط در بیابان لوت ادامه یابد، احتمال بازرسی‌های منفی ارزیابان یونسکو و در نهایت حذف این منطقه از فهرست میراث جهانی بسیار بالا خواهد بود.