چرا اوتیسم در پسران شایع‌تر است؟ نقش ژن ZFX در محافظت از دختران

پژوهش‌های جدید علمی نشان می‌دهند که تفاوت چشمگیر در نرخ تشخیص اوتیسم میان دو جنس، احتمالاً ریشه در فعالیت‌های ژنتیکی خاص روی کروموزوم X دارد. دانشمندان با شناسایی یک ژن کلیدی، گام مهمی در درک چرایی شایع‌تر بودن این اختلال در پسران برداشتند.

نقش محافظتی ژن ZFX در مغز دختران

محققان در بیمارستان کودکان بوستون آمریکا، موفق به شناسایی ژنی به نام ZFX شده‌اند. این ژن برخلاف بسیاری از دیگر ژن‌های موجود روی کروموزوم X، در افرادی که دارای دو نسخه از این کروموزوم هستند (دختران)، معمولاً بر روی هر دو نسخه فعال باقی می‌ماند.

این ویژگی باعث می‌شود که فعالیت ZFX در دختران بیشتر باشد و احتمالاً نقش یک سپر دفاعی را در برابر برخی تغییرات ژنتیکی که منجر به اوتیسم می‌شوند، ایفا کند. در واقع، این ژن با تنظیم فعالیت شبکه‌ای از ژن‌های دیگر، به حفظ سلامت رشد مغز کمک می‌کند.

چرا آمار اوتیسم در پسران بیشتر است؟

تاکنون مشاهده شده است که اوتیسم در پسران حدود سه تا چهار برابر بیشتر از دختران تشخیص داده می‌شود. یافته‌های جدید از فرضیه «اثر محافظتی زنانه» حمایت می‌کنند؛ این فرضیه بیان می‌کند که دختران برای بروز ویژگی‌های قابل‌تشخیص این اختلال، نیازمند بار ژنتیکی بسیار سنگین‌تری نسبت به پسران هستند.

چالش‌های تشخیص و محدودیت‌های علمی

با این حال، باید توجه داشت که تفاوت در آمار لزوماً به معنای تفاوت در شیوع واقعی نیست. برخی متخصصان معتقدند که ویژگی‌های اوتیسم در دختران ممکن است به گونه‌ای متفاوت بروز کند که در ارزیابی‌های معمول شناسایی نشود. همچنین، تلاش دختران برای سازگار شدن با انتظارات اجتماعی می‌تواند باعث پنهان‌سازی علائم آن‌ها گردد.

"پژوهش‌های آینده باید مشخص کنند که آیا فعالیت بیشتر ژن ZFX واقعاً یک اثر محافظتی قطعی در برابر اختلالات عصبی است یا خیر."

در حال حاضر، یکی از محدودیت‌های این مطالعه، استفاده از تنها یک رده سلولی در آزمایش‌ها بوده است که نیاز به بررسی‌های گسترده‌تر بر روی سلول‌های مشتق‌شده از زنان و مردان دارد.

در نهایت، کشف ژن ZFX دریچه‌ای جدید به سوی درک تفاوت‌های جنسیتی در اختلالات عصبی گشوده است، هرچند اثبات قطعی نقش آن به عنوان یک سپر دفاعی، نیازمند تحقیقات تکمیلی در آینده است.