اوتیسم در پسران شایع‌تر است؛ نقش محافظتی ژن ZFX در دختران

پژوهشگران در یک مطالعه جدید دریافتند که تفاوت چشمگیر در میزان تشخیص اوتیسم میان دو جنس، می‌تواند ریشه در فعالیت‌های ژنتیکی خاص روی کروموزوم X داشته باشد. این یافته‌ها احتمال می‌دهند که برخی ژن‌ها به عنوان یک سد دفاعی در برابر اختلالات عصبی در دختران عمل کنند.

نقش مرموز ژن ZFX در محافظت از مغز

بر اساس یافته‌های منتشر شده در ژورنال Nature، دانشمندان بیمارستان کودکان بوستون موفق به شناسایی ژنی به نام ZFX شده‌اند. این ژن برخلاف بسیاری از سایر اعضای کروموزوم X، در افراد دارای دو کروموزوم X معمولاً روی هر دو نسخه فعال باقی می‌ماند.

این ویژگی باعث می‌شود که فعالیت این ژن در دختران به طور میانگین بیشتر باشد. پژوهشگران بر این باورند که فعالیت بالای ZFX می‌تواند با تنظیم شبکه‌ای از ژن‌های مرتبط با رشد مغز، اثر برخی تغییرات ژنتیکی مخرب را خنثی کند.

«فعالیت بیشتر این ژن در دختران، یکی از دلایل اصلی تفاوت در میزان تشخیص اوتیسم میان دو جنس است.»

تجزیه و تحلیل تفاوت‌های جنسیتی در اوتیسم

آمارها نشان می‌دهند که اوتیسم در پسران حدود سه تا چهار برابر بیشتر از دختران گزارش می‌شود. با این حال، این موضوع لزوماً به معنای شیوع کمتر در زنان نیست؛ چرا که بسیاری از دختران به دلیل مهارت‌های پنهان‌سازی اجتماعی، کمتر تشخیص داده می‌شوند.

در جدول زیر، تفاوت‌های مشاهده شده در مطالعات اخیر آورده شده است:

فرضیه اثر محافظتی زنانه

این مطالعه از فرضیه اثر محافظتی زنانه حمایت می‌کند؛ فرضیه‌ای که بیان می‌دارد دختران برای بروز علائم قابل‌تشخیص اوتیسم، نیازمند بار ژنتیکی بسیار سنگین‌تری نسبت به پسران هستند. در واقع، سیستم ژنتیکی زنان ممکن است در برابر نوسانات عصبی مقاوم‌تر باشد.

اگرچه نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده است، اما محققان تاکید دارند که برای اثبات قطعی نقش ZFX، نیاز به انجام آزمایش‌های مستقیم بر روی سلول‌های مشتق‌شده از هر دو جنس در مقیاس وسیع‌تر است.

جمع‌بندی نهایی

کشف ژن ZFX گام مهمی در درک تفاوت‌های بیولوژیکی میان جنسیت‌ها در زمینه اختلالات عصبی است. اگرچه هنوز مسیر طولانی برای اثبات کامل این نقش باقی مانده، اما این یافته می‌تواند دریچه‌ای نو به سوی درمان‌های اختصاصی و درک بهتر ماهیت اوتیسم بگشاید.