قیمت گندم؛ اختلاف ۲۷ هزار تومانی میان پیشنهادهای دولتی و کشاورزان

تعیین قیمت گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ به یکی از حساس‌ترین چالش‌های اقتصادی و کشاورزی کشور تبدیل شده است. اختلاف گسترده میان پیشنهادهای دستگاه‌های دولتی و تشکل‌های تولیدکننده، مسیری دشوار را پیش روی سیاست‌گذاران قرار داده که باید میان محدودیت‌های بودجه‌ای دولت و حفظ انگیزه کشاورزان تعادل برقرار کنند.

شکاف عمیق میان پیشنهادهای مختلف برای قیمت گندم

در حال حاضر، چهار طیف مختلف از پیشنهادها برای نرخ خرید تضمینی مطرح است که بیش از ۲۷ هزار تومان فاصله میان پایین‌ترین و بالاترین رقم را ایجاد کرده است. این تفاوت فاحش، نشان‌دهنده عدم اجماع در مورد سطح حمایت از تولید است.

این اختلاف قیمت، به ویژه اگر نرخ نهایی به سمت اعداد بالاتر میل کند، فشار مالی سنگینی بر خزانه دولت وارد خواهد کرد. برای مثال، هر هزار تومان افزایش در قیمت هر کیلوگرم، هزینه‌ای معادل یک هزار میلیارد تومان برای هر میلیون تن خرید به دولت تحمیل می‌کند.

تحلیل هزینه‌های واقعی تولید و امنیت غذایی

ریشه اصلی این اختلاف در برآورد هزینه تمام‌شده تولید نهفته است. بر اساس داده‌های بنیاد ملی گندم‌کاران، هزینه واقعی تولید هر کیلوگرم گندم با احتساب نهاده‌ها، خدمات و حمل‌ونقل، در محدوده ۷۹ تا ۸۰ هزار تومان برآورد شده است.

"تعیین قیمت نباید صرفاً بر اساس محدودیت‌های اعتباری دولت باشد؛ بلکه حفظ رابطه مبادله داخل و خارج بخش کشاورزی و پوشش هزینه‌های واقعی تولید، از الزامات قانونی است."

اگر نرخ خرید تضمینی پایین‌تر از سطح هزینه‌های واقعی تعیین شود، با دو پیامد خطرناک روبرو خواهیم بود:

• کاهش انگیزه کشاورزان برای کشت محصول گندم و تغییر الگوی کشت.
• افزایش وابستگی کشور به واردات گندم در بلندمدت.

مقایسه با نرخ سال گذشته و چشم‌انداز آینده

با نگاهی به سال زراعی گذشته، میانگین نرخ خرید تضمینی حدود ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان بود. با توجه به تورم و افزایش هزینه‌ها، حتی پایین‌ترین پیشنهاد فعلی (۶۰ هزار تومان) نیز حدود ۲۴ درصد رشد اسمی نسبت به سال قبل نشان می‌دهد. با این حال، مطالبه کشاورزان برای نرخ‌های بالاتر، بر اساس افزایش هزینه‌های نهاده‌ها و خدمات، منطقی به نظر می‌رسد.

در نهایت، تصمیم‌گیری شورای قیمت‌گذاری باید با دقت بالایی انجام شود تا علاوه بر مدیریت منابع مالی، امنیت غذایی کشور نیز با کاهش تولید داخلی به خطر نیفتد. شفافیت در زمان اعلام قیمت و تضمین پرداخت به موقع نیز از دیگر عوامل حیاتی برای اعتماد کشاورزان است.