نسخه بانک جهانی برای کاهش فقر در ایران؛ ضرورت ایجاد مشاغل مولد و مشارکت زنان

گزارش‌های اخیر بانک جهانی نشان می‌دهد که تنها داشتن شغل برای خروج از چرخه فقر کافی نیست؛ به‌ویژه در اقتصادهای تورمی مانند ایران که قدرت خرید به شدت تحت فشار قرار دارد. این نهاد بین‌المللی تأکید می‌کند که ایجاد مشاغل مولد و باکیفیت، کلید اصلی مبارزه با فقر و بهبود معیشت است.

چالش فقر و کیفیت اشتغال در اقتصاد تورمی

بر اساس گزارش «فقر، رفاه و سیاره زمین ۲۰۲۶»، حدود ۸۱۱ میلیون نفر در سطح جهان با درآمد کمتر از سه دلار در روز زندگی می‌کنند. بانک جهانی معتقد است اگر نرخ اشتغال در میان بزرگسالانِ خانوارهای فقیر به ۷۵ درصد برسد، می‌توان از میزان فقر شدید جهانی حدود یک‌پنجم کاست.

با این حال، در ایران مسئله فراتر از نرخ بیکاری است. با توجه به رسیدن تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۸.۷ درصد در مهرماه ۱۴۰۵، افزایش تعداد مشاغل بدون توجه به میزان درآمد، تنها یک بهبود آماری در بازار کار ایجاد می‌کند که توان پوشش هزینه‌های زندگی را ندارد.

ظرفیت استفاده نشده؛ مشارکت اقتصادی زنان

یکی از نقاط ضعف ساختاری در اقتصاد ایران، عدم بهره‌گیری از توانمندی‌های نیروی کار زن است. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که میان مردان و زنان شکاف عمیقی در بازار کار وجود دارد:

• نرخ مشارکت اقتصادی زنان: ۱۳.۷ درصد
• نرخ مشارکت اقتصادی مردان: ۶۷.۸ درصد
• نرخ بیکاری زنان: ۱۶.۷ درصد
• نرخ بیکاری مردان: ۷.۵ درصد

افزایش مشارکت زنان از طریق ایجاد مشاغل انعطاف‌پذیر و بهبود زیرساخت‌های مراقبتی، می‌تواند یکی از راه‌های مؤثر برای افزایش درآمد کل خانوارها و کاهش فقر باشد.

نتیجه‌گیری: گذار از اشتغال کم‌کیفیت به درآمد واقعی

برای عبور از بحران معیشت، سیاست‌گذاران باید از تمرکز بر «تعداد مشاغل» به سمت «کیفیت مشاغل» حرکت کنند. مبارزه با فقر در ایران نیازمند ترکیبی از کنترل تورم، افزایش بهره‌وری و ایجاد فرصت‌های شغلی است که بتواند در برابر فشار قیمت‌ها، قدرت خرید مردم را حفظ کند.