چالش تولید بالا و مصرف پایین؛ چرا سرانه مصرف ماهی در لرستان کاهش یافته است؟

با وجود اینکه لرستان یکی از قطب‌های اصلی تولید محصولات شیلاتی در ایران محسوب می‌شود، شکاف عمیقی میان میزان تولید انبوه و میزان مصرف خانوارها در این استان مشاهده می‌شود. تولید سالانه حدود ۴۵ هزار تن آبزیان در این منطقه، با سرانه مصرف بسیار پایین مواجه است که نیاز به بازنگری در الگوهای غذایی دارد.

چالش‌های اصلی در مسیر افزایش مصرف ماهی

مدیرکل شیلات لرستان در تحلیل وضعیت موجود، عوامل متعددی را عامل اصلی پایین ماندن میزان استقبال از محصولات آبزیان دانست. این عوامل ترکیبی از مسائل اقتصادی و رفتارهای فرهنگی هستند که مانع از جایگزینی ماهی با سایر پروتئین‌ها شده است.

• موانع اقتصادی: افزایش قیمت نهاده‌ها و کاهش قدرت خرید خانواده‌ها در مقایسه با مرغ و گوشت قرمز.
• عادات غذایی: ریشه‌دار بودن الگوی مصرف سنتی و عدم آشنایی با روش‌های متنوع طبخ ماهی.
• مشکلات زنجیره عرضه: ضعف در بازاریابی، نبود تنوع در محصولات فرآوری‌شده و نگهداری نامناسب محصولات توسط برخی عرضه‌کنندگان.

مقایسه آماری تولید و مصرف در لرستان

بررسی ارقام نشان می‌دهد که ظرفیت تولید در این استان بسیار فراتر از نیاز مصرفی فعلی ساکنان آن است. این تفاوت فاحش، فرصتی بزرگ برای توسعه صادرات و صنایع وابسته محسوب می‌شود.

* نکته: اختلاف میان تولید و مصرف برآوردی در استان حدود ۳۰ تا ۳۲ هزار تن گزارش شده است.

راهکارهای توسعه صنعت شیلات و تغییر ذائقه عمومی

برای عبور از وضعیت فعلی، تمرکز بر فرآوری و بسته‌بندی محصولات شیلاتی ضروری به نظر می‌رسد. تولید محصولاتی نظیر فیله سوخاری و ناگت ماهی می‌تواند مخاطبان جوان و افرادی که زمان محدودی برای آماده‌سازی غذا دارند را به سمت مصرف ماهی سوق دهد.

«هدف نهایی ما، رساندن سرانه مصرف در لرستان به میانگین کشوری از طریق فرهنگ‌سازی مستمر و توسعه بازارهای تخصصی است.»

علاوه بر این، برنامه‌هایی نظیر راه‌اندازی بازارچه‌های عرضه مستقیم و اجرای پویش‌های آموزشی در مدارس و دانشگاه‌ها، از جمله اقدامات کلیدی برای بهبود وضعیت بازار و سلامت جامعه است.

در نهایت، صنعت شیلات لرستان با وجود تولید قدرتمند، همچنان یک صنعت نوپا در حوزه بازاریابی و فرآوری است. تحقق پتانسیل‌های واقعی این بخش مستلزم همکاری میان نهادهای دولتی، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی برای ایجاد زنجیره ارزش کامل از مزرعه تا سفره مردم است.