مراکز داده هوش مصنوعی؛ از مصرف‌کننده عظیم انرژی تا منبع گرمایش شهری

چالش عظیم مصرف انرژی در عصر هوش مصنوعی

رشد انفجاری زیرساخت‌های محاسباتی، فشار بی‌سابقه‌ای بر شبکه‌های برق جهانی وارد کرده است. طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، در سال ۲۰۲۴، مراکز داده حدود ۴۸۵ تراوات ساعت برق مصرف کرده‌اند که معادل ۱.۵ درصد از کل انرژی جهان یا کل تولید برق کشور آلمان است.

پیش‌بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۳۰ با افزایش فعالیت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، به ۳ درصد کل انرژی جهان برسد. این روند نه‌تنها امنیت انرژی را تهدید می‌کند، بلکه با انتشار گازهای گلخانه‌ای، به بحران تغییرات اقلیمی دامن می‌زند.

تکنولوژی بازیافت گرمای تلف‌شده در دانمارک

در دانشگاه جنوب دانمارک، ابررایانه Bitten که برای تحقیقات علمی سنگین استفاده می‌شود، با چالش تولید گرمای عظیم روبروست. شرکت مهندسی دانمارکی Danfoss با طراحی یک سیستم خنک‌کننده مایع پیشرفته، توانسته است ۱۰۰ درصد این گرمای تلف‌شده را بازیابی کند.

این فناوری برخلاف سیستم‌های سنتی که گرما را به هوا می‌راند، از طریق پمپاژ مستقیم مایع خنک‌کننده روی تراشه‌ها، حرارت را جذب کرده و آن را به شبکه گرمایش منطقه‌ای شهر سوندربورگ هدایت می‌کند. این فرآیند گرمای لازم برای ۷۵ هزار ساکن شهر را تامین می‌کند.

"با سیستم بازیافت گرمای تلف‌شده، در پایان فرآیند محاسباتی، شما عملاً با شیر آب گرم روبرو هستید که می‌تواند برای گرمایش خانه‌ها و فرآیندهای صنعتی استفاده شود." — کریستیان استرند، رئیس Danfoss Climate Solutions

از بیمارستان‌ها تا شهرهای هوشمند

تجربه موفقیت‌آمیز در بیمارستان سوندربورگ نشان می‌دهد که این تکنولوژی فراتر از مراکز داده کاربرد دارد. این بیمارستان با استفاده از پمپ‌های حرارتی، گرمای حاصل از تجهیزات پزشکی مانند دستگاه‌های MRI را جذب کرده و اکنون در ۹ ماه از سال، از نظر انرژی خودکفا است.

مقایسه پتانسیل‌های انرژی بازیافتی

نتیجه‌گیری: گذار به سوی پایداری

در حالی که تقاضا برای مراکز داده هوش مصنوعی به شدت در حال افزایش است، بازیافت انرژی‌های هدر رفته نه تنها یک ضرورت زیست‌محیطی، بلکه یک فرصت اقتصادی بزرگ است. استفاده از این فناوری می‌تواند وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش داده و فشار بر شبکه‌های برق جهانی را تسکین دهد.