پیشگیری از اعتیاد؛ ضرورت گذار از برنامه‌ریزی واحد به رویکردهای استانی

ضرورت بازنگری در راهبردهای پیشگیری از اعتیاد در کشور

در نشست اخیر مقامات مسئول در حوزه مبارزه با موادمخدر، بر این نکته تأکید شد که موفقیت در پیشگیری از اعتیاد نباید صرفاً با تعداد اقدامات و برنامه‌ها سنجیده شود، بلکه معیار اصلی، میزان اثربخشی و دستاوردهای ملموس در کاهش آسیب‌ها است.

پایان دوران برنامه‌ریزی یکپارچه؛ نیاز به برنامه‌های منطقه‌ای

زهرا عابدینی، سرپرست معاونت پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با موادمخدر، تصریح کرد که استفاده از یک نسخه واحد برای تمامی استان‌ها دیگر پاسخگو نیست. با توجه به تفاوت‌های ساختاری، او معتقد است:

"زمینه‌های شکل‌گیری اعتیاد در هر منطقه متفاوت است؛ برای مثال در برخی استان‌ها تمرکز باید بر حوزه دانش‌آموزان باشد و در استان‌های جنوبی مانند خوزستان و هرمزگان، مداخلات باید بیشتر بر گروه‌های کارگری متمرکز گردد."

این رویکرد جدید مستلزم آن است که در تدوین برنامه‌های سال ۱۴۰۶، اقتضائات و ویژگی‌های خاص هر استان به دقت در نظر گرفته شود تا مداخلات با واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی منطقه همخوانی داشته باشد.

تقویت نقش دبیرخانه‌های استانی و همکاری با استانداری‌ها

یکی از محورهای اصلی این نشست، بازتعریف جایگاه دبیرخانه‌های شورا‌های هماهنگی مبارزه با موادمخدر بود. طبق اظهارات این مقام مسئول، این دبیرخانه‌ها نباید تنها در نقش مشاور عمل کنند، بلکه باید به عنوان بازوی اجرایی اصلی در مدیریت و نظارت بر برنامه‌ها عمل نمایند.

علاوه بر این، ارتباط مؤثر دبیران با استانداران استان‌ها برای موارد زیر حیاتی توصیف شد:

• تأمین اعتبارات از منابع استانی و غیر از بودجه‌های تخصصی ستاد.
• فعال‌سازی ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی مختلف در سطح استان.
• ایجاد هماهنگی میان کمیته‌های تخصصی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی.

معیارهای نوین ارزیابی و مشارکت اجتماعی

در نظام جدید ارزیابی، تمرکز از "کمیت" به سمت "کیفیت" تغییر خواهد کرد. هدف اصلی، شناسایی دقیق گروه‌های پرخطر و ایجاد حمایت‌های اجتماعی پایدار است. همچنین، استفاده از ظرفیت‌های موجود در جامعه، از جمله سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین، به عنوان یکی از ستون‌های اصلی در موفقیت برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد مطرح گردید.

در نهایت، موفقیت در این مسیر نیازمند استقرار یک نظام ارزیابی دقیق است که بتواند میزان پوشش جمعیت هدف و تغییرات رفتاری در جامعه را به درستی اندازه‌گیری کند.