آینده پروژه گنبد طلایی؛ تغییرات گسترده در برنامه دفاع موشکی آمریکا

آینده نامعلوم پروژه دفاع موشکی گنبد طلایی در سایه تغییر قدرت سیاسی

با نزدیک شدن به دوره جدید مدیریت در کنگره آمریکا، آینده طرح دفاعی برجسته دونالد ترامپ با نام گنبد طلایی با تردیدهای جدی مواجه شده است. تغییر ترکیب نمایندگان جمهوری‌خواه و ورود دموکرات‌ها به مدیریت بودجه پنتاگون، می‌تواند ساختار و حتی نام این پروژه دفاع موشکی را به کلی تغییر دهد.

چالش‌های بودجه‌ای و تضادهای سیاسی

پروژه گنبد طلایی از زمان معرفی در ژانویه ۲۰۲۵، همواره با بحث‌های حزبی همراه بوده است. برخلاف فرآیندهای معمول نظامی، بودجه اولیه ۲۴ میلیارد دلاری این طرح از طریق مسیر بحث‌برانگیز «مصالحه» تصویب شد که باعث شده این پروژه به یک موضوع سیاسی تبدیل شود.

برآورد هزینه‌ها نیز یکی از نقاط ضعف اصلی این طرح است. در حالی که دولت ترامپ هزینه‌ای حدود ۱۸۵ میلیارد دلار را پیش‌بینی کرده، نهادهای مستقل مانند دفتر بودجه کنگره، هزینه تحقق یک سیستم دفاع ملی کامل را تا ۱.۲ تریلیون دلار تخمین می‌زنند.

رهگیرهای فضایی؛ رویای پرهزینه و دشوار

بخش جاه‌طلبانه و در عین حال چالش‌برانگیز این برنامه، استفاده از رهگیرهای مبتنی بر فضا (SBIs) است. این سیستم قرار است لایه‌ای از حسگرها و رهگیرهای مداری را برای مقابله با موشک‌های بالستیک، پهپادها و تسلیحات هایپرسونیک ایجاد کند.

"فیزیک و قابلیت اطمینان این معماری فضایی، هزینه‌های میلیاردی را توجیه نمی‌کند و ممکن است امنیت ما را بهبود نبخشند." — سناتور مارک کلی

منتقدان معتقدند تلاش برای انهدام موشک در مرحله پرتاب (Boost Phase) با پیچیدگی‌های فنی بسیار بالایی روبروست که می‌تواند منجر به هزینه‌های بیهوده شود. همچنین نگرانی‌هایی در مورد برآورد بی‌ثباتی جهانی و تسلیح فضای بیرونی وجود دارد.

تغییر رویکرد به سمت فناوری‌های ارزان‌تر

با توجه به تجربه‌های جنگی در خاورمیانه و اوکراین، نیاز به سیستم‌های دفاعی ارزان و با قابلیت تولید انبوه (مانند مقابله با پهپادهای ارزان‌قیمت) بیش از پیش احساس می‌شود. کارشناسان معتقدند که به جای تمرکز صرف بر رهگیرهای جنبشی فضایی، باید بر روی سلاح‌های انرژی هدایت‌شده مانند لیزر و مایکروویو سرمایه‌گذاری کرد.

در نهایت، اگرچه احتمالاً بخش‌هایی از زیرساخت‌های دفاع موشکی حفظ خواهند شد، اما احتمالاً با نامی جدید و بودجه‌ای کنترل‌شده‌تر از پروژه فعلی ترامپ، در کنگره جدید تعریف خواهند شد.