ابطال مصوبات شورای رقابت؛ پایان مصونیت پیش‌پرداخت خودرو از تورم

دیوان عدالت اداری با صدور حکمی رسمی، سه مصوبه مهم شورای رقابت در حوزه بازار خودرو را باطل اعلام کرد. این تصمیم که پس از شکایت خودروسازان اتخاذ شده، پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای خریداران خودرو در خواهد داشت، چرا که سازوکار محافظتی پیش‌پرداخت‌ها در برابر نوسانات قیمتی از بین خواهد رفت.

تغییر در محاسبات پیش‌پرداخت خودرو

مهم‌ترین بخش این حکم، مربوط به ابطال مصوبه شماره 473 است. این مصوبه که در سال 1400 با هدف حمایت از خریداران تصویب شده بود، تضمین می‌کرد که مبلغ واریزی مشتری (پیش‌پرداخت) در برابر تورم و افزایش قیمت کارخانه مصون بماند.

پیش از این، اگر خریدار ۵۰ درصد قیمت خودرو را پرداخت می‌کرد، با افزایش قیمت کارخانه، تنها مابقی مبلغ بر اساس نرخ جدید محاسبه می‌شد. اما با این رای جدید، خودروسازان می‌توانند کل مبلغ خودرو را بر اساس نرخ روز تحویل محاسبه کنند و تنها مبلغ واریزی را از آن کسر نمایند. این یعنی ارزش واقعی پیش‌پرداخت مشتری در برابر تورم حفظ نخواهد شد.

وضعیت سود مشارکت پس از ابطال مصوبات

شورای رقابت پیش‌تر تلاش کرده بود با مصوباتی نظیر شماره 563 و 740، تضاد میان سود مشارکت و تورم را حل کند. با این حال، دیوان عدالت اداری اعلام کرد که شورا صلاحیت قانونی برای تغییر در شروط قراردادی که طرفین بر آن توافق کرده‌اند را ندارد.

بر اساس این تصمیم، شرایط زیر در معاملات پیش‌فروش تغییر می‌کند:

• حذف شرطی بودن سود مشارکت: شرکت‌ها دیگر نمی‌توانند پرداخت سود مشارکت را منوط به ثبات قیمت خودرو کنند.
• محاسبه بر اساس نرخ روز: مبنای فاکتور نهایی، قیمت تمام‌شده خودرو در روز تحویل خواهد بود.
• کاهش قدرت خرید: متقاضیان برای تکمیل وجه، مبالغ بیشتری نسبت به شرایط تحت مصوبات قبلی پرداخت خواهند کرد.

تحلیل نهایی: برنده و بازنده این حکم کیست؟

در حالی که برخی ابطال مصوبات را به نفع مشتری قلمداد می‌کنند، تحلیل دقیق نشان می‌دهد که این تصمیم عملاً مزیت مصونیت از تورم را از خریداران سلب کرده است. از این پس، ودیعه ثبت‌نامی مشتریان ارزش درصدی خود را در برابر گرانی‌های کارخانه حفظ نخواهد کرد و خودروسازان قدرت بیشتری در تعیین مبلغ نهایی دریافت وجه خواهند داشت.

در نهایت، این تغییرات ساختاری در بازار خودرو، چالش‌های جدیدی را برای مدیریت بودجه خریداران و پیش‌بینی قیمت‌های تحویل خودرو ایجاد خواهد کرد.