نقدینگی و تورم؛ چرا افزایش حجم پول معیشت مردم را بهبود نمی‌دهد؟

افزایش بی‌رویه نقدینگی در سال‌های اخیر، برخلاف انتظار، نتوانسته است منجر به رونق تولید یا بهبود قدرت خرید شهروندان شود؛ بلکه در شرایط فعلی، بیشتر به عنوان سوختی برای تداوم چرخه تورم عمل می‌کند.

تفاوت رشد نقدینگی تولیدمحور و تورم‌محور

آلبرت بغزیان، کارشناس اقتصادی، معتقد است که نقدینگی در دو حالت متفاوت عمل می‌کند. در حالت نخست، زمانی که تولید ملی رشد می‌کند، نیاز به پول بیشتری برای گردش معاملات وجود دارد که این روند می‌تواند مثبت باشد. اما در وضعیت دوم که در اقتصاد ایران شاهد آن هستیم، اقتصاد رشد نمی‌کند اما قیمت‌ها به دلیل عوامل مختلف بالا می‌روند.

در این شرایط، برای خرید همان کالاهای قبلی، مردم به پول بیشتری نیاز دارند و این فشار، حجم نقدینگی را بدون افزایش واقعی ثروت، بالا می‌برد.

عوامل اصلی فشار بر اقتصاد و معیشت

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که رشد پول در شبکه بانکی از سه منبع اصلی تغذیه می‌شود:

• تورم ناشی از عوامل خارجی: مانند تحریم‌ها، کاهش درآمدهای نفتی و تنش‌های منطقه‌ای.
• کسری بودجه دولت: نیاز دولت به تأمین هزینه‌ها از طریق استقراض یا خلق پول.
• تأمین مالی تولید: بخشی از پول که برای اعطای تسهیلات بانکی به گردش در می‌آید.

چالش انتظارات تورمی و راهکارهای مدیریتی

یکی از پیچیده‌ترین مسائل، شکل‌گیری انتظارات تورمی در جامعه است. حتی با کاهش نرخ ارز، فروشندگان به دلیل تجربه قبلی، تمایلی به کاهش قیمت‌ها ندارند که این امر می‌تواند تورم را در سطوح بسیار بالا (تا ۸۰ درصد) نگه دارد.

برای مدیریت این وضعیت، متخصصان بر ضرورت افزایش درآمدهای واقعی دولت، کاهش تنش‌های سیاسی برای بازگشت درآمدهای ارزی و نظارت دقیق بر بازار برای جلوگیری از سودجویی‌های غیرموجه تأکید دارند.

در نهایت، مدیریت نقدینگی تنها با کنترل نرخ رشد آن ممکن نیست؛ بلکه باید با اصلاح ساختار بودجه و ایجاد ثبات در محیط سیاسی و اقتصادی، از چرخه تورم کاست تا قدرت خرید واقعی مردم حفظ شود.