کاهش سهم یوان در صادرات روسیه؛ شکست تلاش‌ها برای جایگزینی دلار

تلاش‌های گسترده روسیه برای جایگزینی دلار با یوان در بازارهای جهانی، تحت فشار شدید تحریم‌های ثانویه ایالات متحده با چالش‌های جدی مواجه شده است. داده‌های جدید نشان می‌دهد که با وجود نزدیکی سیاسی مسکو و پکن، روند جهانی شدن این ارز چینی با موانع ساختاری و سیاسی روبرو شده است.

رکود سهم یوان در پرداخت‌های صادراتی روسیه

طبق آمارهای منتشر شده از سوی بانک مرکزی روسیه، سهم یوان در تسویه حساب‌های صادراتی این کشور به رقم ۲۲ درصد رسیده است. این میزان در مقایسه با اوج خود در اواسط سال ۲۰۲۴، که تحت تأثیر گسترش تحریم‌های واشنگتن بود، کاهش چشمگیری را نشان می‌دهد.

در مقابل، روسیه اکنون موفق شده است برای ۶۹ درصد از صادرات خود در منطقه آسیا، از ارز ملی خود یعنی روبل استفاده کند. این تغییر رویکرد نشان‌دهنده تلاش مسکو برای کاهش وابستگی به ارزهای خارجی در مواجهه با فشارهای بین‌المللی است.

سد تحریم‌های ثانویه و محدودیت‌های بانکی چین

یکی از اصلی‌ترین دلایل عقب‌نشینی از استفاده گسترده از یوان، ترس بانک‌های بزرگ چینی از تحریم‌های ثانویه آمریکا است. این تهدیدها باعث شده تا مؤسسات مالی پکن، مبادلات خود با طرف‌های روسی را با احتیاط و محدودیت‌های شدید انجام دهند.

تجربه روسیه نشان داد که تبدیل یوان به یک ارز قدرتمند برای تجارت بین‌المللی، با محدودیت‌های شدید کنترل سرمایه در چین و فشارهای سیاسی آمریکا با بن‌بست روبرو است.

مقامات چینی نیز همواره تأکید کرده‌اند که هدف آن‌ها جایگزینی مستقیم دلار نیست، بلکه تمرکز بر کنترل جریان‌های ارزی و حفظ ثبات داخلی اولویت اصلی پکن محسوب می‌شود.

افزایش هزینه‌های تجاری و استفاده از واسطه‌ها

دوری از سیستم‌های پرداخت مستقیم با یوان، بار مالی سنگینی را بر دوش کسب‌وکارهای روسی گذاشته است. در حال حاضر، بسیاری از شرکت‌ها برای انجام تراکنش‌های فرامرزی ناچار به استفاده از کشورهای ثالث و واسطه‌های پرداخت هستند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که این مسیرهای پرپیچ‌وخم، علاوه بر افزایش زمان انجام تراکنش‌ها، باعث کاهش کارایی سیستم مالی روسیه شده است. اگرچه چین برنامه‌ای برای بین‌المللی‌سازی یوان تا سال ۲۰۳۰ دارد، اما واقعیت‌های فعلی بازار نشان می‌دهد که سلطه دلار همچنان بر ساختارهای مالی جهانی پابرجا است.

نتیجه‌گیری

شکست نسبی روسیه در استفاده گسترده از یوان، نشان‌دهنده قدرت نفوذ سیستم مالی مبتنی بر دلار است. با وجود پیوندهای سیاسی عمیق میان پوتین و شی جین‌پینگ، محدودیت‌های اقتصادی و ترس از تحریم‌های بین‌المللی، مسیر جایگزینی دلار را بسیار دشوار و پرهزینه کرده است.