ناپدید شدن مرموز سیاره TOI-2535b؛ آیا سیاره‌ای نامرئی مدار آن را تغییر داده است؟

دانشمندان با پدیده‌ای غیرمنتظره در اعماق فضا روبرو شده‌اند؛ سیاره خارج از منظومه شمسی TOI-2535b که برای سال‌ها به طور منظم از مقابل ستاره خود عبور می‌کرد، اکنون به طور کامل از دید رصدگران پنهان شده است. این اتفاق که سرعت آن در میان سیارات مشاهده شده بی‌سابقه است، پرسش‌های جدیدی را درباره پایداری سیستم‌های منظومه‌ای مطرح کرده است.

تغییرات ناگهانی در مدار سیاره TOI-2535b

سیاره TOI-2535b یک «مشتری داغ» است که در نزدیکی ستاره خود، یک کوتوله K، می‌چرخد. این سیاره که توسط ماهواره TESS شناسایی شده بود، هر هشت روز یک بار از مقابل ستاره خود عبور می‌کرد. با این حال، داده‌های اخیر نشان می‌دهند که زمان عبور این سیاره دچار نوسانات شدیدی شده و مدت زمان عبور آن نیز به تدریج کوتاه‌تر شده است.

این روند تغییرات نشان می‌دهد که مسیر حرکت سیاره از مرکز ستاره به سمت قطب‌های آن تغییر یافته است. در نهایت، این تغییر شیب مداری به نقطه‌ای رسید که سیاره دیگر از دید ما عبور نمی‌کند. محققان معتقدند این تغییر زاویه مداری با سرعتی رخ داده که در تاریخ رصد سیارات تک‌ستاره‌ای بی‌سابقه است.

نقش احتمالی سیاره نامرئی در این پدیده

علت اصلی این ناپدید شدن، احتمالاً تأثیر گرانشی یک جرم دیگر در این منظومه است. اگرچه هنوز سیاره دوم مستقیماً مشاهده نشده، اما تحلیل‌ها نشان می‌دهند که یک سیاره نامرئی با ویژگی‌های زیر باید وجود داشته باشد:

• جرم بسیار بالا: حداقل به اندازه سیاره زحل.
• مدار غیرمتعارف: دارای یک مدار بسیار کشیده یا با زاویه‌ای متفاوت نسبت به سیاره اصلی.

مدل‌سازی‌های ریاضی که شامل بررسی ۳۰۰ هزار پیکربندی مختلف بود، نشان داد که تنها در صورت وجود یک رزونانس مداری (هم‌آهنگی)، این سیستم می‌تواند برای دوره‌های کوتاهی پایداری خود را حفظ کند.

چالش‌های علمی در درک تکامل این منظومه

یکی از بزرگ‌ترین سوالات بیولوژیکی و فیزیکی این است که چگونه این سیستم به چنین وضعیت ناپایداری رسیده است. طبق تئوری‌های رایج، سیارات بزرگ معمولاً در فاصله‌های دورتر از ستاره تشکیل شده و سپس به سمت داخل مهاجرت می‌کنند. این فرآیند معمولاً باعث می‌شود که زاویه بین مدار سیارات محدود و پایدار بماند.

"این سریع‌ترین نرخ تغییر شیب مداری است که تاکنون برای یک سیاره خارج از منظومه شمسی که به دور یک ستاره واحد می‌چرخد، مشاهده شده است."

در حال حاضر، داده‌های موجود برای تشخیص دقیق سرعت شعاعی ستاره و اثبات وجود سیاره دوم کافی نیست، اما این پدیده دریچه‌ای جدید برای مطالعه دینامیک پیچیده منظومه‌های ستاره‌ای باز کرده است.

در نهایت، ناپدید شدن TOI-2535b یادآور این واقعیت است که حتی سیستم‌های منظمی که سال‌ها تحت نظر بوده‌اند، می‌توانند تحت تأثیر نیروهای پنهان، رفتار خود را به کلی تغییر دهند.