آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستار بازگشت بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران شد

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش جدید خود از دولت ایران خواست تا اجازه دسترسی بازرسان این سازمان را به تأسیسات هسته‌ای کشور بازگرداند. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که نبود اطلاعات دقیق از سایت‌های اتمی و مواد هسته‌ای ایران، از سوی ناظران بین‌المللی به عنوان یک موضوع بسیار حساس و نگران‌کننده در حوزه عدم اشاعه توصیف شده است.

چالش‌های بازرسی و نگرانی‌های امنیتی

از زمان حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل به برخی از زیرساخت‌های هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، فعالیت‌های نظارتی آژانس با محدودیت‌های شدیدی مواجه شده است. گزارش اخیر نشان می‌دهد که تهران به دلیل وضعیت بحرانی امنیتی، امکان از سرگیری بازرسی‌های گسترده را در شرایط فعلی نمی‌داند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که برای بازگشت به فعالیت‌های پایش و حفاظتی خود در ایران، آمادگی کامل دارد، اما نبود دسترسی مستقیم مانع از ایفای وظایف اصلی این سازمان شده است.

معمای تأسیسات زیرزمینی اصفهان

یکی از محورهای اصلی نگرانی در این گزارش، مربوط به یک مرکز زیرزمینی غنی‌سازی اورانیوم در نزدیکی شهر اصفهان است. اگرچه ایران در سال ۲۰۲۵ وجود این مرکز را تأیید کرد، اما تاکنون اجازه ورود بازرسان آژانس به این سایت را صادر نکرده است.

در حال حاضر، مشخصات دقیق این مرکز از جمله موارد زیر برای ناظران بین‌المللی مبهم است:

• موقعیت دقیق جغرافیایی تأسیسات زیرزمینی
• وجود یا عدم وجود مواد هسته‌ای در سایت
• وضعیت فعالیت‌های غنی‌سازی تحت نظارت‌های بین‌المللی

موضع رسمی ایران در برابر فشارها

در پاسخ به این درخواست‌ها، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده است که کشور همچنان به تعهدات خود در معاهده عدم اشاعه هسته‌ای پایبند است. با این حال، مقامات ایرانی محدودیت در همکاری با آژانس را مستقیماً به حملات نظامی سال گذشته نسبت می‌دهند.

«گفتگوها درباره از سرگیری بازرسی‌ها در شرایط فعلی، با توجه به تهدیدات آشکار و مداوم علیه امنیت کشور، امکان‌پذیر نیست.»

تهران تأکید دارد که تا زمانی که ریشه‌های اصلی تنش‌ها و الزامات اساسی برای اجرای نظارت‌های عادی برطرف نشود، روند همکاری‌ها به حالت پیشین باز نخواهد گشت.

نتیجه‌گیری نهایی

بحران فعلی در تعامل میان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و ایران، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان نیاز به شفافیت بین‌المللی و نگرانی‌های امنیتی تهران است. بدون دستیابی به توافق فنی برای بازگشت بازرسان، ابهام در مورد وضعیت ذخایر اورانیوم ایران همچنان یکی از چالش‌های اصلی در سیاست‌های هسته‌ای جهان باقی خواهد ماند.