اختلال نادر در ادراک چهره؛ مردی که چشم‌های گربه‌اش را روی صورت انسان‌ها می‌بیند

تجربه یک اختلال نادر در ادراک چهره، مردی ۲۸ ساله در آمریکا را با دنیایی از تصاویر درهم‌ریخته روبرو کرده است؛ وضعیتی که در آن مرز میان ویژگی‌های صورت انسان و حیوانات از بین رفته است.

تداخل تصاویر؛ وقتی چشم‌های گربه روی صورت انسان‌ها ظاهر می‌شوند

این مرد که در گزارش‌های پزشکی با نام مستعار «کارل» شناخته می‌شود، پس از انجام یک عمل جراحی حساس برای درمان ناهنجاری شریانی‌وریدی (AVM)، دچار تغییرات بنیادین در سیستم بینایی خود شده است. جراحان برای رفع مشکل او، بخشی از لوب گیجگاهی راست مغز را برداشته بودند؛ بخشی که مسئولیت حیاتی در پردازش اطلاعات بینایی و تشخیص چهره‌ها بر عهده دارد.

در حال حاضر، مغز کارل در فرآیند تطبیق ویژگی‌های مشاهده‌شده با حافظه دچار خطا می‌شود. این امر باعث شده تا او به‌طور مداوم چشم‌های گربه‌اش، «لونا»، را روی صورت اطرافیان خود ببیند. این پدیده که گاهی تا پایان روز ادامه می‌یابد، نمونه‌ای از جابه‌جایی اجزای صورت در ادراک است.

شناخت اختلال پروسوپومتامورفوپسیا (PMO)

پژوهشگران دانشگاه دارتموث این وضعیت را تحت عنوان پروسوپومتامورفوپسیا دسته‌بندی کرده‌اند. این اختلال بسیار نادر است و تاکنون تنها حدود ۷۵ مورد از آن در منابع پزشکی ثبت شده است. ویژگی‌های اصلی این اختلال عبارتند از:

• تغییر غیرواقعی در اندازه و شکل اجزای صورت
• جابه‌جایی موقعیت چشم‌ها، بینی یا دهان
• ترکیب ویژگی‌های چهره‌های متفاوت در یک تصویر واحد

بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد که این تجربه تنها محدود به کارل نیست؛ پیش‌تر موردی از یک زن ۵۸ ساله گزارش شده بود که پس از سکته مغزی، چهره مسافران اتوبوس را شبیه به یک سگ پودل می‌دید.

نقش هوش مصنوعی در بازسازی تجربه‌های ذهنی

یکی از نوآوری‌های این پژوهش، استفاده از هوش مصنوعی مولد برای درک بهتر دنیای درونی بیماران است. از آنجا که توصیفات کلامی بیماران ممکن است جزئیات دقیق را منتقل نکند، محققان از مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی برای تبدیل توصیفات کارل به تصاویر واقع‌گرایانه استفاده کردند.

«استفاده از تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی می‌تواند به پزشکان کمک کند تا تجربه‌های پیچیده ادراکی بیماران را با دقت بسیار بیشتری درک و ارزیابی کنند.»

این روش جدید، با همکاری مستقیم خود بیمار برای اصلاح جزئیات، امکان بازسازی تقریبی از آنچه در ذهن بیمار می‌گذرد را فراهم کرده است، هرچند که این تصاویر نباید به عنوان بازتاب مستقیم و ۱۰۰ درصدی از فعالیت‌های مغزی تلقی شوند.

نتیجه‌گیری نهایی

مطالعه این موارد نادر، دریچه‌ای جدید به سوی درک نحوه پردازش اطلاعات تصویری در شبکه‌های عصبی مغز می‌گشاید. درک بهتر این اختلالات می‌تواند در آینده به بهبود تشخیص و درمان آسیب‌های مربوط به لوب گیجگاهی و سایر نواحی مسئول ادراک کمک شایانی کند.