ناپدید شدن ناگهانی سیاره مشتری داغ؛ معمای بزرگ در منظومه TOI-2535

اخترشناسان با مشاهده پدیده‌ای بی‌سابقه، از ناپدید شدن یک سیاره فراخورشیدی خبر دادند که پس از هفت سال رصد دقیق، دیگر از مقابل ستاره میزبان خود عبور نمی‌کند. این اتفاق که نظم همیشگی گذرهای سیاره‌ای را بر هم زده، پرسش‌های جدیدی را در مورد تعاملات گرانشی در منظومه‌های دوردست ایجاد کرده است.

معمای ناپدید شدن سیاره TOI-2535b

سیاره TOI-2535b، یک جرم عظیم از نوع «مشتری داغ» است که با دوره تناوب ۸ روزه به دور ستاره کوتوله K خود می‌چرخید. داده‌های ماهواره TESS نشان می‌داد که این سیاره با دقتی بالا، گذرهای منظمی را از مقابل ستاره خود ثبت می‌کند؛ اما در مشاهدات اخیر، این سیاره به طور کامل از دید تلسکوپ‌ها پنهان شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این ناپدید شدن تصادفی نیست. دو نشانه اصلی این تغییر را تایید می‌کنند:

• تغییر زمان گذار: زمان عبور سیاره تا ۶ ساعت جابه‌جا شده بود که نشان‌دهنده اثر گرانشی یک جسم سنگین است.
• تغییر زاویه میل مداری: مسیر عبور سیاره از استوای ستاره به سمت قطب‌های آن تغییر یافته و در نهایت از صفحه دید ما خارج شده است.

نقش گرانش سیاره ناشناخته در تغییر مدار

پژوهشگران معتقدند وجود یک سیاره همراهی ناشناخته با جرم بسیار بالا، عامل اصلی این آشفتگی مداری است. این سیاره جدید احتمالاً در صفحه‌ای متفاوت نسبت به سیاره اصلی حرکت می‌کند و با اعمال نیروی گرانشی خود، مسیر حرکت TOI-2535b را تغییر داده است.

«این سریع‌ترین نرخ تغییر زاویه میل مداری است که تاکنون برای یک سیاره فراخورشیدی در حال گردش به دور یک ستاره منفرد مشاهده شده است.»

برای درک این پدیده، دانشمندان ۳۰۰ هزار مدل مختلف را شبیه‌سازی کردند. نتایج نشان داد که تنها در صورت وجود یک سیاره با جرم نزدیک به زحل و قرارگیری در یک حالت رزنانس مداری، این منظومه می‌تواند در بازه‌های زمانی کوتاه پایداری خود را حفظ کند.

چالش‌های جدید در شناخت منظومه‌های بیگانه

اگرچه هنوز نمی‌توان با قطعیت از وجود سیاره سوم یا آرایش دقیق مدارها صحبت کرد، اما این کشف نشان می‌دهد که منظومه‌های ستاره‌ای بسیار پویاتر از آن چیزی هستند که تصور می‌شد. تغییرات سریع مداری در سیاره‌ای با جرم مشتری، مرزهای دانش ما را در مورد مهاجرت سیاره‌ای و تعاملات گرانشی به چالش می‌کشد.

در نهایت، مطالعه این منظومه می‌تواند کلید درک چگونگی شکل‌گیری و پایداری سیستم‌های سیاره‌ای در کهکشان ما باشد.