میکروبیوم روده؛ میراث باستانی باکتریایی که در دنیای مدرن از دست رفت

پژوهش‌های جدید علمی نشان می‌دهند که میکروبیوم روده انسان در جوامع مدرن دستخوش تغییرات بنیادینی شده و بسیاری از گونه‌های باکتریایی که هزاران سال همراه نیاکان ما بوده‌اند، اکنون در کشورهای صنعتی در حال ناپدید شدن هستند.

تغییر در اکوسیستم باکتریایی بدن انسان

روده انسان میزبان تریلیون‌ها میکروارگانیسم است که وظایف حیاتی نظیر هضم غذا و تنظیم سیستم ایمنی را بر عهده دارند. با این حال، بررسی‌های انجام شده در مجله نیچر نشان می‌دهد که سبک زندگی مدرن، رژیم‌های غذایی فرآوری‌شده و استفاده گسترده از آنتی‌بیوتیک‌ها، این اکوسیستم را به‌شدت دگرگون کرده است.

دانشمندان با مطالعه جمعیت‌های بومی در آفریقا و آمریکای جنوبی دریافتند که گونه‌های باکتریایی که احتمالاً از ده‌ها هزار سال پیش در دستگاه گوارش انسان حضور داشتند، امروزه در جوامع صنعتی بسیار کمیاب یا کاملاً حذف شده‌اند.

مقایسه میکروبیوم روده در جوامع سنتی و صنعتی

برای درک بهتر این تغییرات، پژوهشگران تحت نظر جاستین زوننبرگ از دانشگاه استنفورد، تنوع میکروبی را در گروه‌های مختلف مورد مطالعه قرار دادند. نتایج این مقایسه نشان‌دهنده شکاف عمیق میان سبک زندگی سنتی و مدرن است:

این داده‌ها نشان می‌دهد که تنوع میکروبیوم روده در افراد با سبک زندگی سنتی، تقریباً ۲.۷ برابر بیشتر از ساکنان کشورهای توسعه‌یافته است.

ردپای باستانی در دو سوی جهان

یکی از یافته‌های خیره‌کننده این تحقیق، شناسایی ۸۴۸ گونه باکتریایی مشترک میان قوم هادزا در آفریقا و قوم سیمانه در آمازون بولیوی بود. با وجود جدایی جغرافیایی هزاران ساله این دو گروه، حضور این باکتری‌های مشترک نشان می‌دهد که آن‌ها هر دو میراث میکروبی مشترک انسان‌های اولیه را حفظ کرده‌اند.

تغییر در ترکیب میکروبیوم می‌تواند باعث ایجاد نوعی ناسازگاری میان ژنوم انسان و محیط جدید شود که پیامدهای سلامتی جبران‌ناپذیری دارد.

ارتباط با بیماری‌های مزمن و مدرن

اگرچه هنوز رابطه علت و معلولی قطعی اثبات نشده، اما دانشمندان احتمال می‌دهند از دست رفتن این باکتری‌های اجدادی با افزایش نرخ ابتلا به بیماری‌هایی نظیر:

• اختلالات سیستم ایمنی و آلرژی‌ها
• بیماری‌های التهابی مزمن
• اختلالات عصبی و زوال عقل

با این حال، متخصصان هشدار می‌دهند که بازگرداندن ساده باکتری‌های باستانی لزوماً به معنای سلامت نیست، زیرا برخی از این گونه‌ها ممکن است خطرناک باشند. هدف اصلی باید شناسایی عملکرد‌های مفید این میکروب‌ها و بازسازی آن‌ها در بدن انسان امروزی باشد.

نتیجه‌گیری

در نهایت، شواهد علمی حاکی از آن است که انسان امروزی بخش عظیمی از تنوع میکروبی خود را در ازای راحتی زندگی مدرن از دست داده است. درک دقیق‌تر این میکروبیوم روده می‌تواند کلید جدیدی برای مقابله با بحران‌های سلامتی در قرن بیست و یکم باشد.