بحران چاقی در ایران؛ پیش‌بینی رسیدن نرخ اضافه‌وزن به ۷۰ درصد تا سال ۱۴۱۴

روند فزاینده چاقی در ایران به یکی از چالش‌های جدی نظام سلامت تبدیل شده است؛ به‌طوری که آمارهای جدید نشان می‌دهد از هر دو ایرانی، یک نفر با مشکل اضافه‌وزن یا چاقی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

مسئولان حوزه سلامت با ابراز نگرانی از سرعت رشد این پدیده، هشدار دادند که اگر اقدامات اصلاحی صورت نگیرد، نرخ چاقی در جمعیت بزرگسال تا سال ۱۴۱۴ به مرز ۷۰ درصد خواهد رسید.

هشدار درباره آینده سلامت ملی و نرخ چاقی در ایران

در نشست خبری مربوط به نخستین همایش چاقی بالینی، متخصصان بر این نکته تأکید کردند که چاقی در ایران صرفاً یک مسئله پزشکی نیست، بلکه نیازمند همکاری میان‌بخشی بین وزارت بهداشت، مجمع سلامت و امنیت غذایی و سایر نهادهای اجرایی است.

عواملی نظیر آلودگی هوا، سبک زندگی غیرفعال و تغییرات تغذیه‌ای، از جمله محرک‌های اصلی این بحران محسوب می‌شوند. در حال حاضر، ایران در رتبه ۴۲ جهان از نظر شیوع چاقی قرار دارد، اما سرعت رشد این آمار به‌ویژه در میان نسل جوان بسیار نگران‌کننده است.

"مدیریت چاقی نیازمند هماهنگی دستگاه‌های مختلف است، چرا که عوامل مؤثر بر سلامت فراتر از حوزه مستقیم وزارت بهداشت قرار دارند."

آمار تکان‌دهنده از چاقی کودکان و توزیع جغرافیایی

بر اساس داده‌های منتشر شده، شیوع چاقی در میان کودکان زیر ۱۶ سال به ۲۱ درصد رسیده است. این رقم که در دوران پاندمی کرونا از ۱۴ درصد به ۱۹ درصد جهش یافته بود، نشان‌دهنده تأثیر مستقیم تغییرات سبک زندگی بر سلامت نسل آینده است.

توزیع جغرافیایی این پدیده نیز نشان می‌دهد که در شهرهای بزرگ با جمعیت بالای ۷۰۰ هزار نفر، نرخ چاقی به بیش از ۶۰ درصد می‌رسد. استان‌های شمالی از جمله مازندران، گیلان و آذربایجان غربی بیشترین میزان شیوع را در کشور ثبت کرده‌اند.

جدول پیش‌بینی روند چاقی در ایران

رویکردهای علمی در درمان و مدیریت وزن

متخصصان تأکید دارند که استفاده از داروهای کاهش اشتها یا داروهای تزریقی لاغری، نباید به عنوان راهکار اصلی و مستقل در نظر گرفته شود. چاقی در ایران یک بیماری مزمن است که درمان آن مستلزم اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی است.

در مورد کودکان، تجویز داروهای کنترل وزن تنها در صورت تشخیص دقیق پزشک و برای افراد بالای ۶ سال مجاز است. هدف از برنامه‌های پنج‌ساله جدید سلامت، کاهش نرخ ابتلا به بیماری‌های هم‌سو با چاقی مانند دیابت، کبد چرب و مشکلات قلبی-عروقی است.

در نهایت، مقابله با بحران چاقی در ایران نیازمند گذار از روش‌های شبه‌علمی به سمت مداخلات مبتنی بر دانش و اصلاح ساختارهای تغذیه‌ای در سطح جامعه است تا از بروز پیامدهای جبران‌ناپذیر در نظام سلامت جلوگیری شود.