اقتصاد سبز ایران در سال ۱۴۰۵؛ شکاف میان ظرفیت‌های منصوبه و تولید واقعی

تحول به سوی اقتصاد سبز در ایران، فراتر از یک شعار زیست‌محیطی، به ضرورتی برای امنیت انرژی و کاهش هزینه‌های تولید تبدیل شده است. با وجود پیشرفت در برخی حوزه‌ها، فاصله میان وعده‌های دولتی و نتایج عملیاتی در سال ۱۴۰۵ همچنان یک چالش جدی محسوب می‌شود.

چالش‌های توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و شکاف تولید

در حوزه انرژی پاک، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور در پاییز ۱۴۰۵ از مرز ۶ مگاوات گذشت که بخش عمده آن مربوط به انرژی خورشیدی است. با این حال، میان ظرفیت نصب‌شده و میزان برق تولیدی واقعی تفاوت فاحشی وجود دارد.

گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهند که تولید برق از منابع تجدیدپذیر و هسته‌ای در نیمه نخست سال مالی اخیر، نسبت به سال گذشته ۱۸ درصد کاهش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد که افزایش ظرفیت اسمی لزوماً به معنای بهبود سهم این انرژی‌ها در شبکه برق کشور نیست.

برنامه بلندپروازانه ایران رسیدن به ۳۰ هزار مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ است، اما سرعت فعلی توسعه باید به مراتب بیشتر شود.

بحران منابع آب و مدیریت پسماند در اقتصاد چرخشی

مدیریت منابع آب، دشوارترین آزمون برای اقتصاد سبز در ایران است. داده‌ها نشان می‌دهند برداشت آب شیرین از منابع تجدیدپذیر به رقم بسیار بالای ۸۰.۴ درصد رسیده است که سطح فشار بر اکوسیستم‌ها را به شدت افزایش می‌دهد.

در بخش مدیریت پسماند نیز، اگرچه حجم تولید پسماند شهری بسیار بالاست، اما نرخ بازیافت واقعی همچنان محدود است:

این ارقام نشان‌دهنده ظرفیت عظیم برای ورود به مدل اقتصاد چرخشی و تبدیل پسماند به سرمایه است.

آلایندگی و آینده اشتغال سبز

وضعیت کیفیت هوا و کاهش آلایندگی همچنان در رده‌های پایین جهانی قرار دارد. با این حال، گذار به اقتصاد کم‌کربن می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد کند. مدل‌سازی‌های اقتصادی نشان می‌دهند که تغییر ساختار صنایع می‌تواند منجر به ایجاد هزاران شغل در بخش‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و کشاورزی مدرن شود.

در نهایت، موفقیت اقتصاد سبز در ایران منوط به شفافیت آماری، ثبات مقررات برای سرمایه‌گذاران خصوصی و تبدیل ظرفیت‌های اسمی به تولید واقعی و پایدار است.