آیکون خبر

خبر کامل

هزار و یک شب؛ شاهکار تصویرگری صنیع‌الملک در دوران قاجار

هزار و یک شب؛ شاهکار تصویرگری صنیع‌الملک در دوران قاجار

نسخه مصور سلطنتی هزار و یک شب، یکی از باشکوه‌ترین پروژه‌های کتاب‌آرایی در دوران قاجار است که با هدف بازآفرینی جهان داستان‌های افسانه‌ای در قالب نگاره‌های هنری، به فرمان ناصرالدین‌شاه رقم خورد.

سفارش ناصرالدین‌شاه برای خلق یک شاهکار هنری

در اواسط قرن نوزدهم میلادی، ناصرالدین‌شاه که علاقه‌ای وافر به هنرهای تجسمی داشت، دستور تهیه نسخه‌ای استثنایی از کتاب هزار و یک شب را صادر کرد. این پروژه که در سال ۱۲۶۸ قمری آغاز شد، تنها به افزودن تصاویر ساده محدود نبود، بلکه هدف، خلق یک اثر منسجم بود که در آن متن و تصویر با هم درآمیزند.

مسئولیت هدایت این کارگاه بزرگ هنری به صنیع‌الملک (ابوالحسن‌خان غفاری کاشانی) سپرده شد. او با همکاری نزدیک حدود ۴۰ هنرمند و شاگرد خود، تلاش کرد تا دنیای پررمز و راز این داستان‌ها را در قالب نگاره‌هایی بی‌نظیر بازسازی کند.

جزئیات فنی و ساختار نسخه سلطنتی

تولید این اثر عظیم، فرآیندی طولانی و دشوار بود که حدود هشت سال به طول انجامید. اگرچه نگارش متن در سال ۱۸۵۲ میلادی به پایان رسید، اما مراحل تذهیب، تصویرگری و صحافی تا سال ۱۸۵۹ ادامه داشت.

مشخصات فنی این مجموعه نفیس به شرح زیر است:

ویژگی جزئیات
تعداد جلد ۶ جلد
تعداد کل صفحات ۲۲۷۹ صفحه
تعداد تصاویر آب‌رنگی ۳۶۰۰ تصویر
محل نگهداری کتابخانه کاخ گلستان

نگاره‌های صنیع‌الملک؛ دریچه‌ای به عصر قاجار

یکی از ویژگی‌های متمایز نسخه هزار و یک شب، فراتر رفتن از روایت صرف داستان است. صنیع‌الملک در نگاره‌های خود، جزئیات دقیق زندگی روزمره مردم ایران در دوره قاجار را به تصویر کشیده است.

«هنرمند با استفاده از اشیا، چیدمان فضا و حتی حالت قرارگیری شخصیت‌ها، معانی جدیدی به روایت داستان می‌افزاید که فراتر از متن مکتوب است.»

در این تصاویر، مخاطب می‌تواند جزئیاتی نظیر پوشش زنان و مردان، معماری بناها، ظروف مورد استفاده و حتی آداب و رسوم اجتماعی آن دوران را با دقت مشاهده کند. این رویکرد، اثر را از یک کتاب داستان ساده به یک سند تاریخی و هنری ارزشمند تبدیل کرده است.

در نهایت، نسخه سلطنتی هزار و یک شب نمادی از اوج هنر کتاب‌آرایی ایرانی است که در آن متن، تصویر و تذهیب در هماهنگی کامل با یکدیگر قرار گرفته‌اند تا میراثی ماندگار از عصر قاجار به جا بگذارند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗