آیکون خبر

خبر کامل

هسته پلوتونیومی روفوس؛ داستان بمبی که سازندگان خود را کشت

هسته پلوتونیومی روفوس؛ داستان بمبی که سازندگان خود را کشت

داستان هسته پلوتونیومی روفوس، روایتی از برخورد دانش، غرور و مرگ است؛ سلاحی که برای ویرانی شهرها طراحی شده بود، اما در آزمایشگاه‌های لس‌آلاموس، جان دانشمندانی را گرفت که سعی در رام کردن آن داشتند.

هسته روفوس؛ سلاحی که از جنگ جا ماند

در تابستان ۱۹۴۵، زمانی که جهان با پیامدهای بمب‌های هیروشیما و ناکازاکی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، آلیاژی از پلوتونیوم و گالیم به نام «روفوس» آماده می‌شد تا سومین بمب اتمی آمریکا باشد. اما با اعلام تسلیم ژاپن، این هسته شش کیلوگرمی که قرار بود به اقیانوس آرام برود، به آزمایشگاه‌های اُمگا منتقل شد تا مرزهای واکنش زنجیره‌ای در آن سنجیده شود.

دانشمندان در آن دوران، با هیولایی که خود ساخته بودند، بازی می‌کردند. آن‌ها می‌خواستند بدانند دقیقاً چه زمانی یک ماده شکافت‌پذیر به مرز بحرانیت می‌رسد. این جستجو برای دانش، به قیمت جان انسان‌ها تمام شد.

حادثه هری داگلیان؛ وقتی یک آجر باعث مرگ شد

در اوت ۱۹۴۵، هری داگلیان، فیزیکدان جوان، در تنهایی آزمایشگاه مشغول چیدن آجرهای کاربید تنگستن دور هسته روفوس بود. این آجرها به عنوان بازتابنده عمل می‌کردند تا نوترون‌ها را به داخل هسته بازگردانند. اما در لحظه‌ای حساس، یک آجر از میان انگشتان او سُر خورد و مستقیماً روی مجموعه فرود آمد.

«درخشش آبی هوای اطراف کره را پر کرد و موجی از گرما به صورت‌ها خورد؛ گرمایی که هیچ‌کدام از حاضران هرگز فراموش نکردند.»

این درخشش، نشانه‌ای از یونیزاسیون هوا توسط پرتوهای شدید بود. داگلیان که بیشترین میزان تابش را دریافت کرده بود، تنها ۲۵ روز بعد بر اثر عوارض رادیواکتیو درگذشت. این حادثه، نخستین مورد ثبت شده از یک واکنش زنجیره‌ای ناخواسته بود.

فداکاری لوئیس اسلوتین و میراث هسته اهریمنی

سال‌ها بعد، در مه ۱۹۴۶، لوئیس اسلوتین، فیزیکدان کارکشته‌ای که به «مرد با دست‌های ثابت» شهرت داشت، دچار خطای مشابهی شد. او برای تنظیم فاصله میان دو نیم‌کره پلوتونیومی، به جای ابزارهای ایمن از یک پیچ‌گوشتی استفاده می‌کرد. لغزش پیچ‌گوشتی و برخورد فلزها، بار دیگر آن نور آبی مرگبار را در اتاق تکرار کرد.

اسلوتین در یک حرکت قهرمانانه، نیم‌کره را به شدت پرتاب کرد تا زنجیره واکنش قطع شود. او با دریافت دوز بسیار بالای پرتو، جان هفت همکار خود را نجات داد اما تنها ۹ روز بعد جان خود را از دست داد.

نام دانشمند سال حادثه علت مرگ
هری داگلیان ۱۹۴۵ تابش رادیواکتیو شدید
لوئیس اسلوتین ۱۹۴۶ دوز کشنده پرتو گاما

نتیجه‌گیری: پایان عصر آزمایش‌های دستی

هسته روفوس که اکنون به هسته اهریمنی معروف است، هرگز در جنگ استفاده نشد. این حادثه‌ها باعث شد تا پروتکل‌های ایمنی در تأسیسات هسته‌ای به کلی تغییر کند. امروزه، هیچ دانشمندی اجازه ندارد با دست یا ابزارهای ساده با مواد شکافت‌پذیر بازی کند؛ چرا که تاریخ، درس‌های تلخی را با خون دانشمندان نوشته است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗