آیکون خبر

خبر کامل

اقتصاد چرخشی در صنایع ایران؛ تبدیل پسماند صنعتی به منبع درآمد جدید

در دنیای مدرن صنعتی، آنچه برای یک واحد تولیدی «ضایعات» محسوب می‌شود، می‌تواند برای بنگاهی دیگر یک «فرصت اقتصادی» باشد. اقتصاد چرخشی با بازگرداندن مواد جانبی به چرخه تولید، نه تنها هزینه‌های دفع پسماند را کاهش می‌دهد، بلکه نیاز به استخراج منابع طبیعی را نیز به شدت محدود می‌کند.

ضرورت گذار از الگوی خطی به اقتصاد چرخشی

الگوی سنتی تولید که بر پایه استخراج، مصرف و دفع استوار است، هزینه‌های سنگینی را بر محیط‌زیست و اقتصاد تحمیل می‌کند. طبق گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۲۶، اگر رویکرد مدیریت پسماند تغییر نکند، حجم زباله‌های جهان تا سال ۲۰۵۰ با افزایش ۵۰ درصدی مواجه خواهد شد.

در این میان، مفهوم هم‌زیستی صنعتی مطرح می‌شود؛ یعنی همکاری میان بنگاه‌ها برای استفاده از انرژی، مواد جانبی و منابع یکدیگر. این رویکرد فراتر از بازیافت ساده است و شامل تعمیر، بازسازی و حفظ ارزش مواد در طول چرخه عمر آن‌هاست.

نمونه موفق در صنایع ایران: فرآوری سرباره فولاد

یکی از پیشگامان این تحول در کشور، پروژه فرآوری سرباره در مجموعه فولاد چادرملو است. این طرح که با ظرفیت اسمی ۷۰۰ هزار تن در سال عملیاتی شده، می‌تواند تغییرات زیرساختی مهمی ایجاد کند:

  • بازیابی سالانه حدود ۱۴ هزار تن فلز آهنی برای چرخه فولادسازی.
  • تولید سالانه ۶۵۰ هزار تن مصالح مهندسی‌شده جهت استفاده در زیرسازی راه‌ها و آسفالت.
  • کاهش انتشار سالانه حدود ۱۰ تا ۱۳ هزار تن دی‌اکسید کربن.

چالش‌های اقتصادی و لجستیکی در زنجیره تأمین

با وجود مزایای فراوان، هر پسماندی لزوماً منبع درآمد نیست. سودآوری اقتصاد چرخشی به سه عامل کلیدی بستگی دارد:

عامل تأثیرگذار توضیح اهمیت
هزینه حمل‌ونقل فاصله جغرافیایی میان تولیدکننده و مصرف‌کننده باید بهینه باشد.
هزینه فرآوری هزینه آماده‌سازی نباید از ارزش محصول بازیافتی فراتر رود.
بازار مصرف وجود تقاضای پایدار و استانداردهای فنی معتبر الزامی است.

تحقیقات جدید نشان می‌دهد که حتی می‌توان از سرباره فولاد برای تصفیه فاضلاب شهری و بهبود خواص مکانیکی آسفالت گرم استفاده کرد که این خود نشان‌دهنده پتانسیل‌های چندجانبه این مواد است.

نتیجه‌گیری

تحول به سمت اقتصاد چرخشی در صنایع ایران، راهکاری استراتژیک برای مقابله با افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های انرژی است. این مسیر تنها زمانی به ثروت تبدیل می‌شود که با استانداردهای فنی دقیق، زنجیره‌های تأمین منطقی و بازارهای مصرف پایدار همراه باشد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗