آیکون خبر

خبر کامل

شهر اسفنجی؛ راهکار نوین مدیریت سیلاب و تأمین آب پایدار در کلان‌شهرها

شهر اسفنجی؛ راهکار نوین مدیریت سیلاب و تأمین آب پایدار در کلان‌شهرها

در پی افزایش بارش‌های شدید و احتمال وقوع سیلاب در کلان‌شهرها، پیاده‌سازی الگوی شهر اسفنجی به‌عنوان یک استراتژی حیاتی برای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش خسارات ناشی از روان‌آب‌ها مطرح شده است.

چالش‌های مدیریت آب در بافت‌های شهری

توسعه نامتوازن ساخت‌وسازها و گسترش سطوح نفوذناپذیر مانند آسفالت و بتن، از اصلی‌ترین عوامل تشدید خطر سیلاب هستند. در شهرهایی مانند تهران، کاهش پوشش طبیعی خاک و تخریب مسیرهای طبیعی جریان آب، باعث می‌شود آب باران به‌جای نفوذ به زمین، به روان‌آب‌های مخرب تبدیل شود.

این وضعیت، پایتخت را در معرض دو چالش هم‌زمان قرار داده است: کم‌آبی ناشی از خشکسالی و سیلاب‌های ناگهانی بر اثر بارش‌های متمرکز.

راهکارهای عملیاتی در الگوی شهر اسفنجی

الگوی شهر اسفنجی بر افزایش ظرفیت جذب و ذخیره‌سازی آب تمرکز دارد. متخصصان بر استفاده از روش‌های زیر تأکید می‌کنند:

  • استفاده از کف‌پوش‌های نفوذپذیر و سنگ‌فرش‌های متخلخل در پیاده‌روها
  • توسعه زیرساخت‌های سبز و افزایش پهنه فضاهای سبز شهری
  • ایجاد مخازن ذخیره آب در سطح شهر و مخازن زیرزمینی برای جمع‌آوری سیلاب
  • نفوذپذیر کردن زمین‌های بایر و رهاشده جهت کاهش حجم رواناب سطحی

تعادل میان مدیریت سیلاب و حفظ اکوسیستم

یکی از نکات کلیدی در مدیریت منابع آب، توجه به شرایط اکولوژیک مناطق پایین‌دست است. هدف نباید صرفاً مهار کامل آب در بالادست باشد؛ بلکه بخشی از سیلاب باید برای حیات تالاب‌ها به سمت پایین‌دست هدایت شود.

«جریان سیلاب باید به گونه‌ای مدیریت شود که ضمن کنترل خسارات، بخشی از آن به تالاب‌های پایین‌دست برسد تا اکوسیستم آن‌ها فعال بماند.»

به عنوان نمونه، بازگشت حیات به تالاب‌هایی نظیر بندعلی‌خان در جنوب تهران، نمونه‌ای موفق از تأثیر مثبت دریافت سیلاب‌های فصلی توسط تالاب‌هاست.

نتیجه‌گیری

اجرای طرح شهر اسفنجی مستلزم هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و شناسایی دقیق حوضه‌های آبریز است. با تغییر رویکرد از «هدایت سریع آب به خارج از شهر» به «حفظ و بهره‌برداری از آب باران»، می‌توان تاب‌آوری زیست‌محیطی شهرها را به‌طور چشمگیری افزایش داد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗