آیکون خبر

خبر کامل

مرگ خاموش بلوط‌های زاگرس؛ پیامدهای مخرب شخم زیر اشکوب در جنگل‌ها

مرگ خاموش بلوط‌های زاگرس؛ پیامدهای مخرب شخم زیر اشکوب در جنگل‌ها

بحران خاموش در جنگل‌های زاگرس با پدیده مخرب شخم زیر اشکوب آغاز شده است؛ عملیاتی که با هدف تغییر کاربری اراضی جنگلی انجام می‌شود اما در واقعیت، حکم مرگ تدریجی و قطعی درختان کهن‌سال بلوط را صادر می‌کند.

مکانیسم نابودی اکوسیستم بلوط در زاگرس

پوشش گیاهی زیر اشکوب، شامل گونه‌های علفی و بوته‌ای، نقش سیستم پشتیبان حیاتی جنگل را ایفا می‌کند. شخم مکرر این لایه باعث قطع ریشه‌های سطحی و مویین می‌شود که وظیفه اصلی آن‌ها جذب آب و مواد مغذی است.

علاوه بر این، خاک دست‌نخورده جنگل میزبان شبکه پیچیده‌ای از قارچ‌های میکوریز است. این ساختار زیستی که با بلوط رابطه همزیستی دارد، با شخم‌زدن از بین می‌رود و درخت را از دریافت عناصر کلیدی محروم می‌سازد.

پیامدهای فیزیولوژیک و هجوم آفات

تراکم خاک ناشی از تردد ادوات کشاورزی، میزان نفوذ اکسیژن و آب را کاهش داده و درخت را در چرخه‌ای از تنش‌های شدید قرار می‌دهد. این وضعیت منجر به بروز مشکلات زیر می‌شود:

  • تنش آبی شدید: ناتوانی درخت در تنظیم تعرق در ماه‌های گرم سال.
  • کاهش دفاع طبیعی: از دست رفتن توانایی تولید تانن‌ها و رزین‌ها.
  • آسیب‌پذیری در برابر آفات: هجوم کرم خراط، سوسک نقب‌زن و بیماری زغالی بلوط.

خطای راهبردی در تغییر کاربری اراضی

تبدیل جنگل به کشتزارهای دیم یا آبی، یک تصمیم استراتژیک اشتباه است. خاک زاگرس به دلیل شیب زیاد، پس از از دست دادن پوشش گیاهی، به سرعت دچار فرسایش شدید می‌شود و زمین‌های حاصلخیز به اراضی بایر تبدیل می‌گردند.

«تغییر کاربری، رمه‌گردانی و آتش‌سوزی‌های تعمدی، مسئول ۷۵ درصد از تخریب جنگل‌های ایلام و اکوسیستم زاگرس هستند.»

در نهایت، با پوسیدگی ریشه‌ها و سست شدن ساختار خاک، حتی وزش بادهای متوسط می‌تواند درختان عظیم را از ریشه درآورده و به زمین بریزد.

نتیجه‌گیری

حفاظت از زیر اشکوب جنگل، تنها راه پیشگیری از تبدیل زیستگاه‌های بی‌نظیر زاگرس به اراضی لم‌یزرع است. مدیریت بازدارنده برای حفظ این ذخایر آبی و اکولوژیک امری حیاتی است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗