آیکون خبر

خبر کامل

مدیریت ناترازی انرژی؛ چرا شوک قیمتی راهکار اصلاح مصرف نیست؟

مدیریت ناترازی انرژی در ایران نیازمند گذار از سیاست‌های شوک‌آور به سمت اصلاحات ساختاری و تدریجی است. عضو کمیسیون انرژی مجلس تأکید کرد که قیمت‌گذاری دلاری و ناگهانی، تنها باعث حذف بخشی از مصرف‌کنندگان از چرخه تولید و زندگی می‌شود، نه افزایش بهره‌وری.

چالش‌های ساختاری در زنجیره تأمین انرژی

ورودی انرژی کشور معادل حدود ۸ میلیون بشکه نفت خام در روز است که شامل نفت، گاز و بخش کوچکی از انرژی‌های هسته‌ای و خورشیدی می‌شود. با این حال، در مسیر انتقال از تولید تا مصرف، بخش عظیمی از این منابع از دست می‌رود.

  • تلفات انتقال و توزیع: نشتی‌ها و مشکلات زیرساختی بخشی از انرژی را هدر می‌دهند.
  • بازدهی پایین: میانگین بازدهی در برخی نیروگاه‌ها و صنایع تنها بین ۳۸ تا ۴۰ درصد است.
  • سرقت و قاچاق: این موارد نیز از عوامل اصلی اتلاف منابع ملی محسوب می‌شوند.

برآوردها نشان می‌دهد که حدود یک‌سوم از ورودی انرژی کشور در مراحل مختلف تولید و انتقال، به دلیل بازدهی پایین و تلفات، از چرخه خارج می‌شود.

نقد دو دیدگاه افراطی در قیمت‌گذاری

در بحث تعیین قیمت، دو رویکرد نادرست وجود دارد که هر دو می‌توانند به اقتصاد آسیب بزنند:

دیدگاه مبنای اصلی پیامد منفی
قیمت‌گذاری صادراتی برابری قیمت داخلی با نرخ دلاری/صادراتی شوک اقتصادی و فشار سنگین بر خانوارها
توزیع رایگان حذف قیمت برای حفظ عدالت اجتماعی افزایش مصرف بی‌رویه و ناترازی مالی دولت

اصلاح شدت مصرف انرژی به معنای کاهش انرژی مصرفی برای تولید کالا در عین حفظ سطح تولید است، نه حذف تولیدکننده یا مصرف‌کننده به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه‌ها.

راهکارهای نوین: گواهی صرفه‌جویی و حمایت هدفمند

برای عبور از بحران، باید از ترکیب سیاست‌های قیمتی و غیرقیمتی استفاده کرد. یکی از پیشنهادهای کلیدی، ایجاد سیستمی برای پاداش به مصرف‌کنندگان کم‌مصرف است.

"خانوارها یا بنگاه‌هایی که با اصلاح تجهیزات مصرف خود را کاهش دهند، باید بتوانند انرژی صرفه‌جویی‌شده را در قالب گواهی در بازار عرضه و از آن درآمد کسب کنند."

همچنین، به جای یارانه‌های عمومی، دولت باید از طریق مالیات بر مصرف مازاد، هزینه‌ی حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر را تأمین کند. این رویکرد اجازه می‌دهد تا مصرف بالای سطح الگو، هزینه بیشتری داشته باشد و منابع برای افراد نیازمند حفظ شود.

در نهایت، مدیریت پایدار انرژی مستلزم تعادل میان عدالت اجتماعی، تأمین هزینه‌های واقعی تولید و حفظ حقوق نسل‌های آینده است. استفاده از شرکت‌های خدمات انرژی (ESCOs) برای بهینه‌سازی تجهیزات، می‌تواند موتور محرک این تحول باشد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗