آیکون خبر

خبر کامل

زباله‌های الکترونیکی؛ معدن پنهان طلا و مس در خانه‌های ایرانی

زباله‌های الکترونیکی که اغلب در کشوها و انبارهای خانه‌ها فراموش شده‌اند، در واقع معدن‌های پنهانی از فلزات گران‌بها هستند. تجهیزاتی نظیر گوشی‌های قدیمی، لپ‌تاپ‌های ازکارافتاده و بردهای مدار، حاوی مقادیر قابل توجهی از طلا، مس و نقره می‌باشند که می‌توانند با بازیافت اصولی، به چرخه تولید بازگردند.

ارزش میلیاردی پسماند الکترونیکی در سطح جهان

گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهند که پسماند الکترونیکی تنها یک چالش زیست‌محیطی نیست، بلکه یک فرصت اقتصادی عظیم است. در سال ۲۰۲۲، جهان حدود ۶۲ میلیون تن زباله الکترونیکی تولید کرده که ارزش فلزات موجود در آن‌ها نزدیک به ۹۱ میلیارد دلار برآورد شده است.

توزیع ارزش فلزات استخراج شده از این پسماندها به شرح زیر است:

نوع فلز ارزش تقریبی (میلیارد دلار)
مس ۱۹
طلا ۱۵
آهن ۱۶

با این حال، نرخ بازیافت رسمی در جهان بسیار پایین است و تنها حدود ۲۲ درصد از این حجم عظیم به روش‌های استاندارد مدیریت می‌شود.

وضعیت تولید زباله الکترونیکی در ایران

در داخل کشور نیز زباله‌های الکترونیکی حجم قابل توجهی را به خود اختصاص داده‌اند. بر اساس داده‌های پایگاه بین‌المللی، ایران در سال ۲۰۲۲ حدود ۸۱۷ هزار تن پسماند الکترونیکی تولید کرده است که نشان‌دهنده سرانه تولید ۹.۳ کیلوگرم به ازای هر نفر می‌باشد.

با وجود این ظرفیت بالا، نبود آمار دقیق و شفاف از میزان بازیافت رسمی در ایران، برنامه‌ریزی برای ورود سرمایه‌گذاران به این حوزه را با دشواری مواجه کرده است. همچنین رقابت فعالان غیرمجاز که هزینه‌های زیست‌محیطی را نادیده می‌گیرند، تهدیدی برای بازیافت‌کنندگان رسمی محسوب می‌شود.

معدن طلا در دل دستگاه‌های کوچک

بسیاری تصور می‌کنند ارزش این تجهیزات ناچیز است، اما پژوهش‌های علمی واقعیت دیگری را روایت می‌کنند. برای مثال، بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۵، یک تن گوشی مستعمل می‌تواند شامل مقادیر زیر باشد:

  • ۵۳ کیلوگرم مس
  • ۱۴۱ گرم طلا
  • ۲۷۰ گرم نقره
  • ۳.۳ کیلوگرم عناصر خاکی کمیاب

این یعنی بازیافت یک میلیون گوشی موبایل می‌تواند منجر به بازیابی حدود ۳۴ کیلوگرم طلا و ۳۵۰ کیلوگرم نقره شود.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه اقتصاد چرخشی

برای تبدیل این پسماندها به ثروت، عبور از روش‌های سنتی و غیررسمی ضروری است. بازیافت غیراصولی می‌تواند منجر به انتشار مواد سمی مانند سرب و جیوه در محیط زیست شود. از سوی دیگر، فناوری‌های جدید مانند هیدرومتالورژی با بازدهی بالای ۹۰ درصد در بازیابی مس و طلا، افق‌های تازه‌ای را پیش روی صنایع بازیافت گشوده‌اند.

"توسعه واقعی بازار تنها با ایجاد مسیرهای جمع‌آوری شفاف، تدوین مقررات ایمنی و استفاده از فناوری‌های پیشرفته امکان‌پذیر است."

در نهایت، مدیریت هوشمندانه زباله‌های الکترونیکی می‌تواند هم نیاز به استخراج معادن را کاهش دهد و هم منبع درآمدی پایدار برای اقتصاد سبز ایجاد کند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗