تهویه مطبوع که به عنوان زیرساختی حیاتی برای مقابله با امواج گرمای مرگبار شناخته می‌شود، خود به یکی از چالش‌های اصلی زیست‌محیطی تبدیل شده است. در حالی که این فناوری جان انسان‌ها را حفظ می‌کند، سهم قابل توجهی در گرمایش جهانی دارد.

تضاد میان نجات جان انسان و گرمایش زمین

بر اساس مطالعات علمی، دمای بالا کشنده‌ترین شرایط اقلیمی است و بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹، سالانه نیم میلیون نفر بر اثر گرما جان خود را از دست داده‌اند. سیستم‌های تهویه مطبوع با جلوگیری از حدود ۱۹۰ هزار مرگ در سال، نقشی حیاتی ایفا می‌کنند. با این حال، این سیستم‌ها در حال حاضر عامل ۷ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای در جهان هستند و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ این رقم دو برابر و تا سال ۲۰۵۰ به سه برابر افزایش یابد.

شکاف نابرابر در دسترسی به خنک‌کننده‌ها

دسترسی به فناوری سرمایش در جهان بسیار ناعادلانه است. در حالی که بیش از ۸۰ درصد جمعیت جهان با گرمای شدید مواجه هستند، تنها ۴۰ درصد به تهویه مطبوع دسترسی دارند. این شکاف در کشورهای فقیر که بیشترین آسیب را از تغییرات اقلیمی می‌بینند، عمیق‌تر است.

«ما نمی‌توانیم با تکیه صرف بر تهویه مطبوع از تغییرات اقلیمی خارج شویم. وابستگی مطلق به خنک‌کننده‌های مکانیکی، فشار مضاعفی بر شبکه‌های برق وارد کرده و گرمای بیشتری به محیط شهری تزریق می‌کند.»

راهکارهای نوین برای آینده

کارشناسان معتقدند باید رویکرد کنونی تغییر یابد و تهویه مطبوع به عنوان آخرین راهکار در نظر گرفته شود. استفاده از فناوری‌های سرمایش غیرفعال می‌تواند تحولی در این حوزه ایجاد کند:

کاهش تقاضا برای تهویه مطبوع تا ۸۰ درصد.
کاهش دمای محیط تا بیش از ۴ درجه سانتی‌گراد.
استفاده از خنک‌کننده‌های تهویه‌ای و سیستم‌های کنترل خورشیدی.

سیاست‌گذاران باید با ترویج توسعه و استقرار این فناوری‌های غیرفعال، وابستگی به سیستم‌های پرمصرف را کاهش داده و در عین حال سلامت عمومی را در برابر گرمای فزاینده تضمین کنند.

علیرضا پناهیان