خبر کامل
همه‌گیری کووید-۱۹: آیا مغز انسان‌ها را پیر کرده است؟
همه‌گیری جهانی کووید-۱۹، فراتر از یک بحران بهداشتی، تأثیرات عمیقی بر سلامت روان و جسم انسان‌ها گذاشته است. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که این همه‌گیری، حتی در افرادی که هرگز به ویروس کرونا مبتلا نشده‌اند، باعث پیری مغز شده است. این یافته‌ها، که بحث‌برانگیز اما قابل تأمل هستند، ابعاد جدیدی از پیامدهای بلندمدت بحران‌های جهانی را آشکار می‌کنند.
جزئیات پژوهش و یافته‌های کلیدی
این مطالعه توسط دکتر علیرضا محمدی‌نژاد از دانشگاه ناتینگهام رهبری شده است. تیم پژوهشی با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشینی، داده‌های بیش از ۱۵۰۰۰ شرکت‌کننده سالم از بانک اطلاعاتی UK Biobank را تحلیل کردند. سپس این مدل‌ها بر روی اسکن‌های مغزی ۹۹۶ نفر دیگر اعمال شد که به دو گروه تقسیم شدند:
- گروه کنترل (۵۶۴ نفر): مغزشان دو بار پیش از همه‌گیری اسکن شده بود.
- گروه «همه‌گیری» (۴۳۲ نفر): یک بار پیش از کووید و بار دوم پس از آغاز همه‌گیری اسکن مغزی شدند.
پژوهشگران با مقایسه این دو اسکن در هر فرد، به دنبال نشانه‌هایی از پیری شتاب‌گرفته مغز، از جمله کاهش حجم ماده خاکستری و سفید، بودند.
پیری مغز بدون ابتلا به ویروس
در گروه «همه‌گیری»، تفاوت‌های قابل‌توجهی میان اسکن‌های پیش و پس از همه‌گیری مشاهده شد که نشان‌دهنده پیری سریع‌تر مغز بود. نکته حائز اهمیت این است که این تغییرات حتی در افرادی که در زمان اسکن دوم هنوز به کووید مبتلا نشده بودند نیز دیده شد. نویسندگان معتقدند که انزوا، اختلال در زندگی روزمره و استرس‌های سال ۲۰۲۰ ممکن است ساختار مغز را تغییر داده باشد.
«یافته‌های ما دیدگاه ارزشمندی درباره‌ی تأثیر همه‌گیری کووید-۱۹ بر سلامت مغز ارائه می‌دهند و نشان می‌دهند اثرات کلی ناشی از همه‌گیری، حتی بدون ابتلا، تأثیر مخربی بر سلامت مغز در جمعیت سالم میانسال و سالمند داشته‌اند.»
تأثیر مستقیم ویروس بر توانایی‌های شناختی
با این حال، این به معنای بی‌تأثیر بودن خود ویروس نیست. افرادی که بین دو اسکن سابقه ابتلا به کووید-۱۹ داشتند، کاهش در برخی توانایی‌های شناختی از جمله سرعت پردازش ذهنی را تجربه کردند؛ کاهشی که در افراد بدون سابقه بیماری مشاهده نشد.
محدودیت‌ها و تفسیر نتایج
پروفسور مسعود حسین از دانشگاه آکسفورد، که عضو تیم پژوهشی نبود، با احتیاط در تفسیر نتایج تأکید کرده است:
«گرچه این تحلیل با دقت بالا انجام شده، در تفسیر نتایج باید با احتیاط عمل کرد. تفاوت سن مغز بین دو گروه (برپایه اسکن) به طور متوسط تنها ۵ ماه بوده و تفاوت در عملکرد شناختی تنها زمان تکمیل یکی از آزمون‌ها دیده شده. آیا این به راستی در زندگی روزمره تفاوت قابل‌توجهی ایجاد می‌کند؟»
نویسندگان پژوهش نیز اشاره کردند که نشانه‌های پیری مشاهده‌شده‌ی مغز، ممکن است همیشگی نباشند. پروفسور دوروتی‌آور، نویسنده ارشد، می‌گوید: «هنوز نمی‌توانیم بگوییم آیا این تغییرات برگشت‌پذیر هستند یا خیر، اما بدون‌شک فکر امیدوارکننده‌ای است.»
ارتباط با عفونت‌های بدون علامت
دکتر ماکسیم تکت از دانشگاه آکسفورد نیز به این نکته اشاره کرده که میان مبتلایان به کووید-۱۹، افزایش سن مغز با نمرات پایین‌تر در آزمون‌های مهارت‌های شناختی مانند توجه و حل مسئله همبستگی داشت. او افزود: «همچنین ممکن است ارتباط مشاهده‌شده در اصل زیستی و ناشی از عفونت‌های شناسایی‌نشده باشد.» این بدان معناست که شاید کسانی که در این پژوهش سابقه ثبت‌شده‌ای از ابتلا نداشتند، به‌راستی در مقطعی به کووید مبتلا شده بودند.
نتیجه‌گیری و اهمیت پژوهش‌های آتی
این یافته‌ها به مجموعه دانش رو به رشدی می‌افزایند که نشان می‌دهد چگونه بحران‌های جهانی مانند همه‌گیری‌ها می‌توانند سلامت ما را تحت تأثیر قرار دهند، حتی فراتر از اثرات مستقیم بیماری. نویسندگان در پایان نتیجه گرفتند که هرچند پژوهش‌های بیشتری لازم است، اما درس گرفتن از این تجربیات برای کاهش اثرات مشابه در آینده کاملاً ضروری است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۷:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۵/۰۲