شاپور جورکش؛ دو سال از درگذشت شاعر، مترجم و منتقد برجسته ایرانی گذشت

زندگی و تحصیلات

شاپور جورکش تحصیلات خود را تا مقطع فوق لیسانس زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاه شیراز ادامه داد. او تا سال ۱۳۵۸ به تدریس در دانشگاه مشغول بود و پس از آن، مسیر حرفه‌ای خود را به سمت ادبیات و شعر تغییر داد.

پیش از انقلاب، فعالیت اصلی جورکش در حوزه تئاتر بود. اما با بروز موانع در این عرصه در شیراز، او به سمت فعالیت‌های فردی‌تر و ادبیات روی آورد و شعر را به عنوان ابزار اصلی بیان خود برگزید. وی همچنین گروه ترجمه شیراز را تأسیس کرد و در آنجا فعال بود.

دیدگاه‌های جورکش درباره روشنفکران

شاپور جورکش همواره بر این باور بود که بحران اصلی در ادبیات ایران، نه در شعر یا داستان، بلکه در نقد و پژوهش است. او در این باره می‌گفت:

«من همواره احساس می‌کردم که ما بحرانی به نام بحران شعر یا داستان نداریم، بلکه هر چه داریم، بحران نقد و نظر است. ما در زمینه پژوهش با بحران روبه‌رو هستیم. روشنفکران ما بیشتر روشنفکر شفاهی هستند. در حالی که یک تعریف روشنفکر این است که مدام در همه چیز شک می‌کند. اما در ایران یک‌دفعه ذهن روشنفکر با نظر یک منتقد غربی مسدود می‌شود، ضعف پژوهش از یک سو و عدم مطالعه روشنفکران از سوی دیگر از مشکلات روشنفکران ما به حساب می‌آیند.»

آثار برجسته

از معروف‌ترین آثار شاپور جورکش می‌توان به کتاب «بوطیقای شعر نو» اشاره کرد. این کتاب که توسط انتشارات ققنوس منتشر شده، با رویکردی تازه به بررسی شعر و شاعری نیما یوشیج می‌پردازد و یکی از کامل‌ترین پژوهش‌ها در این زمینه محسوب می‌شود. او در این کتاب به اهمیت «میدان دید تازه» نیما یوشیج اشاره کرده و آن را محور حل بحران شعری امروز می‌داند.

• «بوطیقای شعر نو»: بررسی شعر نیما یوشیج با رویکردی نوین.
• «زندگی، عشق و مرگ از دیدگاه صادق هدایت»: اثری شاخص در حوزه هدایت‌پژوهی، منتشر شده در سال ۱۳۷۴ توسط نشر آگه.

جورکش همچنین دو منظومه شعر با نام‌های «هوش سبز» (انتشارات نوید) و «نام دیگر دوزخ» (انتشارات آگه) به چاپ رسانده است. از دیگر آثار مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• «دموکراسی و هنر»
• «درآمدی تاریخی بر نظریه‌های ادبی از افلاطون تا بارت»
• «پست‌مدرنیسم»
• «خفیه‌نگاری خشونت در سرزمین آدم‌لتی‌ها»